به دنیای قدرتمند لینوکس خوش آمدید! امروزه، لینوکس به عنوان ستون فقرات زیرساخت‌های فناوری اطلاعات در سراسر جهان، از سرورهای عظیم ابری گرفته تا دستگاه‌های اینترنت اشیاء (IoT)، نقشی حیاتی ایفا می‌کند. تسلط بر این سیستم‌عامل دیگر یک مزیت نیست، بلکه یک ضرورت برای هر متخصص فناوری است. این دوره آموزشی جامع، با تمرکز بر دو حوزه بنیادین یعنی «ابزارهای اطلاعات سیستم» و «مدیریت ساختار دایرکتوری»، شما را قدم به قدم با مفاهیم کلیدی و دستورات ضروری برای کار حرفه‌ای با لینوکس آشنا می‌سازد.

هدف اصلی این دوره، توانمندسازی شما برای درک عمیق محیط لینوکس، استخراج اطلاعات دقیق از سخت‌افزار و نرم‌افزار سیستم، و ناوبری هوشمندانه در ساختار فایل پیچیده آن است. این مهارت‌ها پایه‌ای هستند که تمام دانش پیشرفته‌تر شما در زمینه‌هایی مانند مدیریت سرور، دواپس (DevOps) و امنیت بر روی آن بنا خواهد شد.

توجه: این مجموعه آموزشی کامل بر روی یک فلش مموری ۳۲ گیگابایتی برای شما ارسال می‌گردد و به صورت دانلودی ارائه نمی‌شود. این امر دسترسی شما به محتوا را در هر زمان و مکان، بدون نیاز به اینترنت، تضمین می‌کند.

پس از اتمام این دوره، شما قادر خواهید بود با اطمینان کامل در محیط خط فرمان لینوکس فعالیت کرده و وظایف اساسی مدیریت سیستم را به شکل کارآمد انجام دهید. مهارت‌های کلیدی که کسب می‌کنید عبارتند از:

• درک عمیق ساختار فایل لینوکس (FHS): با استاندارد سلسله‌مراتب فایل سیستم (Filesystem Hierarchy Standard) آشنا شده و می‌آموزید که هر دایرکتوری (مانند /bin, /etc, /var, /home) چه کاربردی دارد.
• استخراج اطلاعات حیاتی سیستم: با استفاده از دستورات کلیدی، اطلاعات دقیقی در مورد پردازنده (CPU)، حافظه (RAM)، فضای دیسک، کرنل و توزیع لینوکس به دست می‌آورید.
• ناوبری و مدیریت حرفه‌ای دایرکتوری‌ها: بر دستوراتی مانند `cd`, `ls`, `pwd`, `mkdir` و `rmdir` مسلط می‌شوید و تفاوت بین مسیرهای مطلق و نسبی را به خوبی درک می‌کنید.
• استفاده از ابزارهای جستجوی قدرتمند: یاد می‌گیرید چگونه با دستورات `find` و `locate` هر فایل یا دایرکتوری را بر اساس نام، اندازه، نوع، زمان دسترسی و دیگر معیارها به سرعت پیدا کنید.
• تحلیل فایل‌ها و متادیتای آن‌ها: با ابزارهایی مانند `file` و `stat`، نوع واقعی یک فایل (متنی، باینری، اسکریپت و…) و اطلاعات جزئی آن (مانند مجوزها و زمان تغییرات) را بررسی می‌کنید.
• کاربرد عملی دانش در سناریوهای واقعی: تمام مفاهیم تئوری با مثال‌های عملی و کاربردی همراه شده‌اند تا شما را برای مواجهه با چالش‌های روزمره یک مدیر سیستم یا توسعه‌دهنده آماده کنند.

بخش اول: مبانی و آشنایی با محیط لینوکس

در این بخش، پایه‌های کار با لینوکس گذاشته می‌شود. ما از صفر شروع می‌کنیم و شما را با فلسفه پشت خط فرمان و اهمیت آن در مدیریت سیستم آشنا می‌کنیم.

• معرفی خط فرمان (Command Line) و ترمینال
• آشنایی با ساختار استاندارد فایل سیستم (FHS) و کاربرد دایرکتوری‌های اصلی
• اجرای اولین دستورات و درک مفاهیم ورودی، خروجی و خطا
• یادگیری دستور `man` برای دسترسی به راهنمای جامع دستورات

بخش دوم: ابزارهای استخراج اطلاعات سیستم

یک مدیر سیستم حرفه‌ای باید بتواند در کمترین زمان، وضعیت سلامت و مشخصات یک سرور را ارزیابی کند. این بخش به شما ابزارهای لازم برای این کار را می‌دهد.

• دستور `uname`: نمایش اطلاعات کلیدی کرنل، نام هاست و معماری پردازنده.
• دستورات `lscpu` و `lshw`: مشاهده جزئیات بسیار دقیق سخت‌افزاری سیستم.
• ابزارهای `df` و `du`: تحلیل هوشمندانه فضای مصرفی دیسک توسط فایل‌ها و پارتیشن‌ها.
• دستور `free`: بررسی وضعیت حافظه اصلی (RAM) و حافظه مجازی (Swap).
• دستور `lsblk`: نمایش ساختار بلاک دیوایس‌ها، پارتیشن‌ها و نقاط اتصال (Mount Points).

بخش سوم: ناوبری و مدیریت ساختار دایرکتوری

حرکت روان و سریع در میان دایرکتوری‌ها و مدیریت آن‌ها، یکی از مهارت‌های روزمره و حیاتی در لینوکس است. در این بخش، شما به یک کاربر مسلط در این زمینه تبدیل می‌شوید.

• `pwd` و `cd`: شناسایی مسیر فعلی و جابجایی سریع بین دایرکتوری‌ها.
• `ls` با آپشن‌های پیشرفته: نمایش لیست فایل‌ها با جزئیات کامل مانند مجوزها، مالکیت، اندازه و زمان (`ls -lah`).
• `mkdir`, `mv`, و `rmdir`: ساخت، تغییر نام/جابجایی، و حذف دایرکتوری‌ها به صورت امن و کارآمد.
• درک عمیق مسیرهای مطلق (Absolute) و نسبی (Relative) و کاربرد هرکدام.

بخش چهارم: جستجوی پیشرفته فایل‌ها و دایرکتوری‌ها

پیدا کردن یک فایل خاص در سیستمی با هزاران فایل می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. این بخش شما را با ابزارهای استاندارد و قدرتمند لینوکس برای جستجو آشنا می‌کند.

• کار با دستور `find`: جستجو بر اساس نام، الگو (wildcard)، اندازه، نوع فایل، زمان ویرایش و مجوزها.
• استفاده از دستور `locate`: روشی بسیار سریع برای یافتن فایل‌ها با استفاده از یک پایگاه داده ایندکس‌شده.
• ترکیب `find` با دستورات دیگر: با استفاده از آپشن `-exec` می‌توانید روی نتایج جستجو، عملیات گروهی (مانند حذف یا تغییر مجوزها) انجام دهید.
• مثال عملی: “یاد می‌گیرید چگونه تمام فایل‌های پشتیبان (`.bak`) با حجم بیشتر از 50 مگابایت که در یک ماه گذشته ویرایش نشده‌اند را تنها با یک دستور پیدا و حذف کنید.”

این دوره برای طیف گسترده‌ای از افراد که با سیستم‌های کامپیوتری سروکار دارند، طراحی شده است. اگر در یکی از گروه‌های زیر قرار دارید، این دوره یک سرمایه‌گذاری ارزشمند برای آینده شغلی شما خواهد بود:

• مدیران سیستم‌های لینوکس (SysAdmins): برای تقویت مهارت‌های بنیادین و افزایش کارایی در مدیریت روزمره سرورها.
• توسعه‌دهندگان نرم‌افزار: به خصوص برنامه‌نویسان وب و بک‌اند که کدهای خود را بر روی سرورهای لینوکسی اجرا می‌کنند.
• متخصصان DevOps و مهندسان SRE: زیرا تمام ابزارهای اتوماسیون و مدیریت زیرساخت بر پایه درک عمیق از لینوکس کار می‌کنند.
• دانشجویان رشته‌های مهندسی کامپیوتر و فناوری اطلاعات: برای ساختن یک پایه علمی و عملی قدرتمند.
• کاربران علاقه‌مند به دنیای متن‌باز: هر فردی که می‌خواهد از یک کاربر عادی به یک کاربر حرفه‌ای لینوکس تبدیل شود.

برای بهره‌مندی کامل از این دوره، به دانش تخصصی قبلی نیاز ندارید. ما همه چیز را از ابتدا آموزش می‌دهیم. تنها پیش‌نیازها عبارتند از:

• آشنایی اولیه با مفاهیم کامپیوتر و کار با سیستم‌عامل (مانند ویندوز یا مک).
• علاقه و انگیزه برای یادگیری یک سیستم‌عامل