کتاب صوتی از معماری تا خروجی: مسیریابی تفسیرپذیری در مدل‌های زبانی

🎓 دوره آموزشی جامع

📚 اطلاعات دوره

عنوان دوره: دوره از معماری تا خروجی: مسیریابی تفسیرپذیری در مدل‌های زبانی

موضوع کلی: هوش مصنوعی و مدل‌های زبانی بزرگ

موضوع میانی: تفسیرپذیری (Interpretability) و توضیح‌پذیری (Explainability) در LLMs

📋 سرفصل‌های دوره

• 1. مقدمه‌ای بر معماری مدل‌های زبانی
• 2. تاریخچه و تکامل مدل‌های زبانی
• 3. انواع معماری‌های مدل‌های زبانی: ترنسفورمرها
• 4. مکانیسم توجه (Attention Mechanism) در مدل‌های زبانی
• 5. لایه انکودر و دیکودر در ترنسفورمرها
• 6. مدل‌های زبانی بر پایه ترنسفورمر: BERT
• 7. مدل‌های زبانی بر پایه ترنسفورمر: GPT
• 8. آموزش پیش‌فرض (Pre-training) مدل‌های زبانی
• 9. داده‌های مورد استفاده در آموزش پیش‌فرض
• 10. تکنیک‌های آموزش پیش‌فرض: Masked Language Modeling
• 11. تکنیک‌های آموزش پیش‌فرض: Next Sentence Prediction
• 12. تنظیم دقیق (Fine-tuning) مدل‌های زبانی
• 13. وظایف پایین‌دستی (Downstream Tasks) در پردازش زبان طبیعی
• 14. تنظیم دقیق برای طبقه‌بندی متن
• 15. تنظیم دقیق برای تشخیص موجودیت نام‌دار (NER)
• 16. تنظیم دقیق برای پاسخ به سوال (Question Answering)
• 17. تنظیم دقیق برای خلاصه‌سازی متن
• 18. تنظیم دقیق برای ترجمه ماشینی
• 19. معیارهای ارزیابی مدل‌های زبانی
• 20. متریک‌های ارزیابی برای طبقه‌بندی متن
• 21. متریک‌های ارزیابی برای ترجمه ماشینی (BLEU)
• 22. متریک‌های ارزیابی برای خلاصه‌سازی (ROUGE)
• 23. مفهوم تفسیرپذیری (Interpretability) در هوش مصنوعی
• 24. چرا تفسیرپذیری در مدل‌های زبانی مهم است؟
• 25. چالش‌های تفسیرپذیری در مدل‌های زبانی بزرگ
• 26. رویکردهای کلی به تفسیرپذیری
• 27. روش‌های مبتنی بر توجه (Attention-based Methods)
• 28. تحلیل وزن‌های توجه
• 29. تجسم ماتریس‌های توجه
• 30. روش‌های مبتنی بر جایگزینی ورودی (Input Perturbation)
• 31. حذف کلمات و تاثیر آن بر خروجی
• 32. تغییر کلمات و تاثیر آن بر خروجی
• 33. روش‌های مبتنی بر استخراج قواعد (Rule Extraction)
• 34. استخراج قواعد از مدل‌های درختی
• 35. استخراج قواعد از مدل‌های خطی
• 36. روش‌های مبتنی بر مدل‌های ساده‌تر (Surrogate Models)
• 37. استفاده از مدل‌های خطی برای تفسیر مدل‌های پیچیده
• 38. استفاده از درخت‌های تصمیم برای تفسیر
• 39. مفهوم اهمیت ویژگی (Feature Importance)
• 40. روش‌های اهمیت ویژگی سراسری (Global Feature Importance)
• 41. روش‌های اهمیت ویژگی محلی (Local Feature Importance)
• 42. تکنیک LIME (Local Interpretable Model-agnostic Explanations)
• 43. تکنیک SHAP (SHapley Additive exPlanations)
• 44. کاربرد LIME و SHAP در مدل‌های زبانی
• 45. تحلیل اهمیت کلمات در پیش‌بینی
• 46. تحلیل اهمیت جملات در پیش‌بینی
• 47. روش‌های مبتنی بر گرادیان (Gradient-based Methods)
• 48. نقشه‌برداری گرادیان (Gradient Mapping)
• 49. روش Integrated Gradients
• 50. روش SmoothGrad
• 51. تجسم تاثیر کلمات بر خروجی مدل
• 52. مفهوم "علت" و "همبستگی" در تفسیرپذیری
• 53. تفسیرپذیری در مدل‌های زبانی مولد (Generative Models)
• 54. تفسیرپذیری در مدل‌های زبانی تنسور
• 55. تحلیل لایه‌های پنهان (Hidden Layers)
• 56. تجسم فعال‌سازی نورون‌ها
• 57. تحلیل بردارهای کلمه (Word Embeddings)
• 58. تجسم فضاهای برداری کلمات
• 59. مفهوم "عوامل" (Factors) در تفسیرپذیری
• 60. روش Factorized Representation Learning
• 61. تفسیرپذیری برای رفع سوگیری (Bias) در مدل‌های زبانی
• 62. شناسایی سوگیری‌های جنسیتی
• 63. شناسایی سوگیری‌های نژادی
• 64. شناسایی سوگیری‌های فرهنگی
• 65. روش‌های کاهش سوگیری با رویکرد تفسیرپذیری
• 66. تفسیرپذیری برای اطمینان‌پذیری (Trustworthiness)
• 67. تفسیرپذیری برای اشکال‌زدایی (Debugging)
• 68. تفسیرپذیری در چارچوب اخلاق هوش مصنوعی
• 69. کاربرد تفسیرپذیری در حوزه‌های مختلف
• 70. تفسیرپذیری در توصیه‌های پزشکی
• 71. تفسیرپذیری در سیستم‌های حقوقی
• 72. تفسیرپذیری در تحلیل اخبار و رسانه
• 73. ارتباط تفسیرپذیری با قابلیت اطمینان (Reliability)
• 74. ارتباط تفسیرپذیری با قابلیت تعمیم (Generalization)
• 75. چالش‌های عملیاتی کردن تفسیرپذیری
• 76. محدودیت‌های ابزارهای تفسیرپذیری
• 77. نیاز به تخصص برای تفسیرپذیری
• 78. استانداردسازی روش‌های تفسیرپذیری
• 79. آیندهٔ تفسیرپذیری در مدل‌های زبانی
• 80. مدل‌های زبانی قابل تفسیر از ابتدا
• 81. یادگیری تقویتی برای تفسیرپذیری
• 82. تفسیرپذیری چندوجهی (Multimodal Interpretability)
• 83. نقش حوزهٔ فقه و مبانی اسلامی در تفسیرپذیری
• 84. اصول اخلاقی در طراحی و استفاده از مدل‌های زبانی
• 85. نظارت انسانی در فرآیند تفسیرپذیری
• 86. تفسیرپذیری در نرم‌افزارهای آموزشی رسمی
• 87. رعایت حدود شرعی در تحلیل محتوای زبانی
• 88. بومی‌سازی رویکردهای تفسیرپذیری
• 89. چارچوب‌های قانونی برای تفسیرپذیری در ایران
• 90. مطالعات موردی از کاربرد تفسیرپذیری
• 91. جمع‌بندی و چشم‌انداز آینده
• 92. ملاحظات نهایی در تفسیرپذیری مدل‌های زبانی