کتاب صوتی تسخیر سخت‌افزار با IBM OS Assembler: راهنمای کامل برنامه‌نویسی سیستمی Mainframe

🎓 دوره آموزشی جامع

📚 اطلاعات دوره

عنوان دوره: دوره تسخیر سخت‌افزار با IBM OS Assembler: راهنمای کامل برنامه‌نویسی سیستمی Mainframe

موضوع کلی: برنامه‌نویسی سیستمی

موضوع میانی: برنامه‌نویسی اسمبلی و تعامل مستقیم با سخت‌افزار

📋 سرفصل‌های دوره

• 1. مقدمه‌ای بر Mainframe و نقش زبان اسمبلی
• 2. تاریخچه معماری System/360، System/370 و z/Architecture
• 3. مفاهیم پایه: بیت، بایت، کلمه (Word) و آدرس‌دهی حافظه
• 4. سیستم‌های عددی: دودویی (Binary) و هگزادسیمال (Hexadecimal)
• 5. نمایش کاراکترها: EBCDIC و تفاوت آن با ASCII
• 6. ساختار اصلی یک برنامه اسمبلی: CSECT, USING, DROP, END
• 7. ثبات‌های عمومی (General Purpose Registers - GPRs)
• 8. کلمه وضعیت برنامه (Program Status Word - PSW) و کاربرد آن
• 9. قالب‌های دستورالعمل (Instruction Formats): RR, RX, RS, SI, SS
• 10. اولین برنامه: اسمبل، لینک و اجرای یک برنامه ساده
• 11. مقدمه‌ای بر JCL: کارت‌های JOB, EXEC, DD
• 12. تعریف داده‌ها در حافظه: دستورالعمل‌های DC و DS
• 13. ثابت‌های کاراکتری، هگزادسیمال و باینری
• 14. آدرس‌دهی حافظه: ثبات پایه (Base Register) و جابجایی (Displacement)
• 15. دستورالعمل‌های بارگذاری و ذخیره‌سازی: L, ST, LH, STH
• 16. دستورالعمل‌های بارگذاری و ذخیره‌سازی چندگانه: LM, STM
• 17. عملیات ریاضی روی اعداد صحیح (Fullword): A, S, M, D
• 18. عملیات ریاضی در قالب ثبات-به-ثبات: AR, SR, MR, DR
• 19. عملیات منطقی: AND, OR, XOR (N, O, X)
• 20. عملیات مقایسه و کد شرطی (Condition Code)
• 21. دستورالعمل‌های مقایسه: C, CR, CL, CLR
• 22. انشعاب (Branching) بر اساس کد شرطی: BC, BCR
• 23. شبه‌دستورالعمل‌های انشعاب (Extended Mnemonics): B, BE, BNE, BH
• 24. ایجاد حلقه‌های ساده با استفاده از انشعاب شرطی
• 25. مفهوم زیربرنامه (Subroutine) و پیونددهی (Linkage)
• 26. قراردادهای استاندارد پیونددهی: ذخیره و بازیابی ثبات‌ها
• 27. ناحیه ذخیره (Save Area) و فرمت استاندارد آن
• 28. دستورالعمل‌های فراخوانی زیربرنامه: BAL, BALR
• 29. ارسال پارامتر به زیربرنامه‌ها
• 30. بازگرداندن مقدار و کد بازگشت (Return Code) از زیربرنامه‌ها
• 31. استفاده از DSECT برای تعریف ساختارهای داده
• 32. ارتباط بین ماژول‌های مختلف: EXTRN و ENTRY
• 33. استفاده از ثوابت آدرس (V-Type Constants)
• 34. کار با رشته‌های کاراکتری: دستورالعمل‌های MVI و MVC
• 35. مقایسه رشته‌های کاراکتری: CLI و CLC
• 36. دستورالعمل قدرتمند Execute (EX)
• 37. جابجایی و پر کردن بایت‌ها: دستورالعمل‌های MVZ, MVN, MVO
• 38. جستجو در رشته‌ها با Translate and Test (TRT)
• 39. تبدیل کاراکترها با دستورالعمل Translate (TR)
• 40. عملیات شیفت منطقی: SLL, SRL, SLDL, SRDL
• 41. عملیات شیفت حسابی: SLA, SRA, SLDA, SRDA
• 42. کار با بیت‌ها: دستورالعمل Test under Mask (TM)
• 43. مقدمه‌ای بر محاسبات دهدهی بسته‌بندی شده (Packed Decimal)
• 44. فرمت داده‌های Packed Decimal و Zoned Decimal
• 45. تبدیل داده‌ها: PACK و UNPK
• 46. عملیات حسابی روی اعداد Packed Decimal: AP, SP, ZAP
• 47. ضرب و تقسیم اعداد Packed Decimal: MP, DP
• 48. مقایسه اعداد Packed Decimal: CP
• 49. ویرایش و قالب‌بندی خروجی با Edit (ED)
• 50. دستورالعمل Edit and Mark (EDMK)
• 51. مفهوم ورودی/خروجی (I/O) و کانال‌ها
• 52. مقدمه‌ای بر روش‌های دسترسی (Access Methods)
• 53. ماکروی DCB و تعریف مشخصات فایل
• 54. ارتباط JCL DD با DCB در برنامه
• 55. دسترسی ترتیبی با QSAM: ماکروهای OPEN, CLOSE, GET, PUT
• 56. رکورد با طول ثابت و متغیر (Fixed vs. Variable)
• 57. مفهوم بلاک‌بندی (Blocking) و تاثیر آن بر کارایی
• 58. دسترسی ترتیبی پایه با BSAM: ماکروهای READ, WRITE, CHECK
• 59. کار با مجموعه داده‌های پارتیشنی (PDS - Partitioned Data Sets)
• 60. مقدمه‌ای بر VSAM و انواع آن (KSDS, ESDS, RRDS)
• 61. مدیریت حافظه: ماکروهای GETMAIN و FREEMAIN
• 62. دریافت تاریخ و ساعت سیستم: ماکروی TIME و دستورالعمل STCK
• 63. مفهوم وقفه‌ها (Interruptions) و انواع آن
• 64. پردازش وقفه‌های برنامه (Program Interruptions)
• 65. فرآیند دو مرحله‌ای اسمبلر (Two-Pass Assembler)
• 66. شمارنده مکان (Location Counter) و کاربرد آن
• 67. لیترال‌ها (Literals) و استخر لیترال (Literal Pool)
• 68. دستورالعمل LTORG
• 69. شبه‌دستورالعمل EQU برای تعریف نمادها
• 70. مقدمه‌ای بر ماکرونویسی (Macro Programming)
• 71. تعریف یک ماکرو ساده: MACRO و MEND
• 72. پارامترهای موضعی (Positional) و کلیدواژه‌ای (Keyword)
• 73. تولید پیام در زمان اسمبل: ماکروی MNOTE
• 74. متغیرهای سیستمی در ماکروها: &SYSNDX, &SYSTIME
• 75. اسمبل شرطی (Conditional Assembly): AIF, AGO, ANOP
• 76. تعریف و استفاده از متغیرهای SET: SETA, SETB, SETC
• 77. ایجاد حلقه در ماکروها
• 78. پردازش لیست پارامترها در ماکرو
• 79. استفاده از COPY برای الحاق کد از کتابخانه‌ها
• 80. ویژگی‌های برنامه: قابل استفاده مجدد (Reusable) و قابل ورود مجدد (Re-entrant)
• 81. برنامه‌نویسی Re-entrant و اهمیت آن در محیط‌های چند وظیفه‌ای
• 82. ماژول‌های بارگذاری (Load Modules) و مدیریت آن‌ها
• 83. بارگذاری دینامیک ماژول‌ها: ماکروهای LOAD و DELETE
• 84. مفهوم Cross-Memory Services
• 85. ایجاد و مدیریت وظایف (Tasks): ماکروهای ATTACH و DETACH
• 86. همگام‌سازی و قفل‌گذاری منابع: ماکروهای ENQ و DEQ
• 87. حالت ناظر (Supervisor State) در مقابل حالت مسئله (Problem State)
• 88. دستورالعمل‌های ممتاز (Privileged Instructions)
• 89. مفهوم کلیدهای حفاظت از حافظه (Storage Protection Keys)
• 90. مقدمه‌ای بر برنامه‌نویسی کانال (Channel Programming)
• 91. اشکال‌زدایی (Debugging): تحلیل DUMP و کدهای ABEND
• 92. استفاده از ماکروهای SNAP و ABEND برای تشخیص خطا
• 93. مفهوم برنامه‌های مجاز (Authorized Programs) و APF
• 94. تکنیک‌های بهینه‌سازی و افزایش کارایی کد اسمبلی
• 95. آشنایی با افزونه‌های z/Architecture و آدرس‌دهی ۶۴ بیتی
• 96. محیط زبان (Language Environment - LE) و سازگاری با آن
• 97. فراخوانی یک برنامه اسمبلی از COBOL
• 98. فراخوانی یک برنامه COBOL از اسمبلی
• 99. تعامل با برنامه‌های نوشته شده به زبان C/C++
• 100. پروژه نهایی: ساخت یک ابزار سیستمی جامع