کتاب صوتی بهینه‌سازی پردازش و تحلیل داده‌های حجیم علمی

🎓 دوره آموزشی جامع

📚 اطلاعات دوره

عنوان دوره: دوره بهینه‌سازی پردازش و تحلیل داده‌های حجیم علمی

موضوع کلی: برنامه نویسی

موضوع میانی: محاسبات سطح بالا (High-Performance Computing)

📋 سرفصل‌های دوره

• 1. مقدمه‌ای بر محاسبات سطح بالا (HPC) و داده‌های حجیم علمی
• 2. تاریخچه و سیر تکاملی ابرکامپیوترها
• 3. معماری سخت‌افزار: پردازنده، حافظه، و ورودی/خروجی
• 4. سلسله مراتب حافظه: از رجیستر تا دیسک
• 5. مفاهیم بنیادی موازی‌سازی: Task و Data Parallelism
• 6. طبقه‌بندی فلین (SISD, SIMD, MISD, MIMD)
• 7. قانون امدال و قانون گوستافسون: محدودیت‌ها و پتانسیل‌های موازی‌سازی
• 8. تحلیل پیچیدگی الگوریتم و نماد Big O
• 9. آشنایی با محیط لینوکس و ترمینال برای HPC
• 10. ابزارهای ضروری خط فرمان: SSH, SCP, Bash Scripting
• 11. کامپایلرها و پرچم‌های بهینه‌سازی (GCC, Intel Compilers)
• 12. سیستم‌های ساخت (Build Systems): Make و CMake
• 13. ابزارهای پروفایلینگ مقدماتی: gprof و time
• 14. آشنایی با یک مسئله نمونه علمی (مثلاً شبیه‌سازی دینامیک مولکولی)
• 15. استراتژی‌های مدیریت و نمایش داده‌های علمی
• 16. زبان‌های برنامه‌نویسی در HPC: C++, Fortran و نقش Python
• 17. تأثیر انواع داده (Data Types) بر عملکرد
• 18. چیدمان داده در حافظه: Row-Major در مقابل Column-Major
• 19. اشاره‌گرها، ارجاع‌ها و مشکل Aliasing (کلیدواژه restrict)
• 20. برنامه‌نویسی آگاه از کش (Cache-Aware Programming)
• 21. اصل محلی بودن ارجاع (Locality of Reference)
• 22. انواع خطاهای کش (Cache Misses) و راه‌های کاهش آن
• 23. بهینه‌سازی حلقه‌ها: Loop Unrolling
• 24. بهینه‌سازی حلقه‌ها: Loop Fusion و Fission
• 25. بهینه‌سازی حلقه‌ها: Loop Tiling (Blocking)
• 26. مفهوم برداری‌سازی (Vectorization) و SIMD
• 27. استفاده از توابع ذاتی (Intrinsics) برای AVX و SSE
• 28. بررسی گزارش کامپایلر برای بهینه‌سازی و برداری‌سازی
• 29. تراز کردن حافظه (Memory Alignment) و تأثیر آن
• 30. بهینه‌سازی توابع: Inlining و کاهش سربار فراخوانی
• 31. مدل برنامه‌نویسی حافظه مشترک (Shared Memory)
• 32. تفاوت فرآیند (Process) و نخ (Thread)
• 33. مقدمه‌ای بر OpenMP: یک مدل سطح بالا برای Threading
• 34. دستورالعمل‌های پایه‌ای OpenMP: parallel, for, sections
• 35. مدیریت متغیرها در OpenMP: private, shared, firstprivate
• 36. همگام‌سازی (Synchronization): critical, atomic, barrier
• 37. مفهوم Race Condition و راه‌های جلوگیری از آن
• 38. دستورالعمل‌های زمان‌بندی حلقه (Loop Scheduling): static, dynamic, guided
• 39. عملیات کاهش (Reduction Operations) در OpenMP
• 40. مدل Task-based parallelism در OpenMP
• 41. بهینه‌سازی عملکرد در OpenMP: مشکل False Sharing
• 42. تودرتو کردن موازی‌سازی (Nested Parallelism)
• 43. پروفایلینگ و دیباگ کردن برنامه‌های OpenMP
• 44. یکپارچه‌سازی OpenMP با کدهای ترتیبی
• 45. مطالعه موردی: موازی‌سازی یک الگوریتم ماتریسی با OpenMP
• 46. مدل برنامه‌نویسی حافظه توزیع‌شده (Distributed Memory)
• 47. معماری کلاسترها و شبکه‌های اتصال (Interconnects)
• 48. مقدمه‌ای بر رابط ارسال پیام (Message Passing Interface - MPI)
• 49. راه‌اندازی محیط MPI و اجرای اولین برنامه
• 50. ارتباطات نقطه به نقطه (Point-to-Point): Send و Recv
• 51. ارتباطات مسدودکننده (Blocking) در مقابل غیرمسدودکننده (Non-blocking)
• 52. ارتباطات جمعی (Collective): Broadcast و Scatter/Gather
• 53. عملیات کاهش جمعی (Collective Reduction): Reduce و Allreduce
• 54. انواع داده مشتق‌شده (Derived Datatypes) در MPI
• 55. گروه‌ها و ارتباط‌دهنده‌ها (Communicators) در MPI
• 56. استراتژی‌های تجزیه دامنه (Domain Decomposition)
• 57. الگوی تبادل هاله (Halo/Ghost Cell Exchange)
• 58. توازن بار (Load Balancing) در برنامه‌های MPI
• 59. توپولوژی‌های مجازی در MPI
• 60. پروفایلینگ و دیباگ کردن برنامه‌های MPI
• 61. مقدمه‌ای بر ورودی/خروجی موازی (Parallel I/O)
• 62. چالش‌های I/O در مقیاس بزرگ
• 63. استفاده از MPI-IO برای عملیات ورودی/خروجی بهینه
• 64. سیستم‌های فایل موازی (Lustre, GPFS)
• 65. مطالعه موردی: حل یک معادله دیفرانسیل با MPI
• 66. معماری GPU در مقابل CPU: چرا از شتاب‌دهنده‌ها استفاده می‌کنیم؟
• 67. مقدمه‌ای بر مدل برنامه‌نویسی CUDA
• 68. مدل اجرایی CUDA: گرید، بلاک، و نخ (Grid, Block, Thread)
• 69. مدل حافظه CUDA: Global, Shared, Constant
• 70. نوشتن و اجرای اولین کرنل (Kernel) در CUDA
• 71. انتقال داده بین میزبان (Host) و دستگاه (Device)
• 72. بهینه‌سازی دسترسی به حافظه Global: Coalesced Access
• 73. استفاده از حافظه مشترک (Shared Memory) برای افزایش کارایی
• 74. همگام‌سازی نخ‌ها در یک بلاک
• 75. مشکل واگرایی نخ‌ها (Thread Divergence)
• 76. عملیات اتمیک (Atomic Operations) در CUDA
• 77. استفاده از کتابخانه‌های CUDA: cuBLAS, cuFFT
• 78. ابزارهای پروفایلینگ NVIDIA: Nsight Systems و Nsight Compute
• 79. برنامه‌نویسی برای چندین GPU
• 80. مقدمه‌ای بر OpenACC: یک رویکرد مبتنی بر دایرکتیو
• 81. شتاب‌دهی کد با دایرکتیوهای OpenACC
• 82. مدیریت داده در OpenACC
• 83. مقدمه‌ای بر OpenCL به عنوان یک استاندارد باز
• 84. مقایسه مدل‌های برنامه‌نویسی: CUDA, OpenACC, OpenCL
• 85. مطالعه موردی: شتاب‌دهی پردازش تصویر با GPU
• 86. مدل برنامه‌نویسی ترکیبی (Hybrid): MPI + OpenMP
• 87. مدل برنامه‌نویسی ترکیبی: MPI + CUDA/OpenACC
• 88. استفاده از پایتون در HPC: NumPy, SciPy, Cython
• 89. کتابخانه‌های پایتون برای محاسبات موازی: Dask و Numba
• 90. فرمت‌های داده علمی پیشرفته: HDF5 و NetCDF
• 91. ابزارهای پیشرفته تحلیل عملکرد: Score-P, TAU, Vampir
• 92. دیباگ کردن برنامه‌های موازی در مقیاس بزرگ
• 93. دقت عددی و محاسبات ممیز شناور
• 94. مدیریت وابستگی‌ها و محیط‌های نرم‌افزاری (Spack, Conda)
• 95. کانتینرسازی برای HPC: Singularity و Docker
• 96. سیستم‌های مدیریت صف و زمان‌بندی کار (Slurm, PBS)
• 97. نوشتن اسکریپت‌های ارسال کار (Job Submission Scripts)
• 98. بازتولیدپذیری (Reproducibility) در محاسبات علمی
• 99. کاربرد HPC در یادگیری ماشین و هوش مصنوعی
• 100. روندهای آینده: محاسبات اگزامقیاس (Exascale) و معماری‌های نوین