🎓 دوره آموزشی جامع

📚 اطلاعات دوره

عنوان دوره: راهنمای جامع برنامه‌نویسی IBM System/360: از مبانی تا کاربرد عملی

موضوع کلی: کامپیوترهای بزرگ و معماری سیستم

موضوع میانی: معماری و برنامه‌نویسی IBM System/360

📋 سرفصل‌های دوره (100 موضوع)

• 1. آشنایی با کامپیوترهای بزرگ: تاریخچه و تکامل
• 2. معرفی IBM System/360: انقلابی در معماری کامپیوتر
• 3. مروری بر اجزای سخت‌افزاری System/360
• 4. ساختار داده‌ها در System/360: بایت، کلمه، دوتایی کلمه
• 5. سیستم‌های اعداد و فرمت‌های داده: اعداد صحیح، اعشاری
• 6. آشنایی با ثبات‌های عمومی و ممیز شناور
• 7. ساختار حافظه و آدرس‌دهی در System/360
• 8. مفاهیم اساسی زبان اسمبلی System/360
• 9. فرمت دستورالعمل‌ها و کدهای عملیاتی
• 10. مجموعه دستورالعمل‌های محاسباتی: جمع، تفریق، ضرب، تقسیم
• 11. دستورالعمل‌های انتقال داده‌ها: LOAD, STORE و ...
• 12. دستورالعمل‌های منطقی: AND, OR, XOR و ...
• 13. دستورالعمل‌های شیفت و چرخش
• 14. دستورالعمل‌های مقایسه و شاخه زدن
• 15. آشنایی با مفهوم زیربرنامه‌ها و روال‌ها
• 16. ساختار پشته و مدیریت فراخوانی زیربرنامه‌ها
• 17. استفاده از کتابخانه‌های از پیش کامپایل شده
• 18. آشنایی با مفاهیم ورودی/خروجی (I/O)
• 19. کانال‌های I/O و کنترل‌کننده‌های دستگاه
• 20. دستورالعمل‌های I/O: READ, WRITE و ...
• 21. ساختار فایل‌ها و سازماندهی داده‌ها
• 22. کار با فایل‌های ترتیبی
• 23. کار با فایل‌های شاخصی
• 24. کار با فایل‌های مستقیم
• 25. مفاهیم اسمبلی پیشرفته: ماکروها
• 26. تعریف و استفاده از ماکروها
• 27. تولید کد شرطی با استفاده از ماکروها
• 28. استفاده از کتابخانه‌های ماکرو
• 29. مدیریت خطا و استثنائات در System/360
• 30. شناسایی و رسیدگی به خطاهای برنامه
• 31. استفاده از دستورالعمل‌های SVC (Supervisor Call)
• 32. آشنایی با سیستم عامل OS/360
• 33. مفاهیم Job Control Language (JCL)
• 34. نوشتن و اجرای برنامه‌های Batch با استفاده از JCL
• 35. مبانی مدیریت حافظه در OS/360
• 36. تقسیم‌بندی (Partitioning) و Multi-Programming
• 37. آشنایی با مفاهیم زمان‌بندی (Scheduling)
• 38. مدیریت فایل‌ها در OS/360
• 39. برنامه‌نویسی در محیط TSO (Time Sharing Option)
• 40. ویرایشگرها و ابزارهای توسعه TSO
• 41. دستورات و ابزارهای خط فرمان TSO
• 42. برنامه‌نویسی با زبان PL/I در System/360
• 43. ساختار و مفاهیم زبان PL/I
• 44. مقایسه PL/I با زبان اسمبلی
• 45. برنامه‌نویسی ساخت‌یافته در PL/I
• 46. کار با داده‌ها و ساختارهای داده‌ای در PL/I
• 47. مدیریت حافظه و تخصیص منابع در PL/I
• 48. کار با فایل‌ها و ورودی/خروجی در PL/I
• 49. برنامه‌نویسی با زبان FORTRAN در System/360
• 50. ساختار و مفاهیم زبان FORTRAN
• 51. استفاده از کتابخانه‌های FORTRAN
• 52. مقایسه FORTRAN با زبان‌های دیگر
• 53. ابزارها و کامپایلرهای FORTRAN
• 54. بهینه‌سازی کد در زبان‌های مختلف
• 55. مفاهیم برنامه‌نویسی موازی
• 56. معرفی دستورالعمل‌های ممیز شناور
• 57. عملیات ممیز شناور: محاسبات و دقت
• 58. آشنایی با واحد ممیز شناور (Floating-Point Unit)
• 59. تبدیل انواع داده‌ها در System/360
• 60. دستورالعمل‌های تبدیل داده‌ها
• 61. کار با داده‌های اعشاری
• 62. مفاهیم رمزنگاری و امنیت در System/360
• 63. ابزارها و تکنیک‌های عیب‌یابی برنامه
• 64. استفاده از ابزارهای Debugger
• 65. تکنیک‌های تست و ارزیابی برنامه
• 66. معرفی ابزارهای Profiling
• 67. بهینه‌سازی عملکرد برنامه
• 68. برنامه‌نویسی سیستم (System Programming)
• 69. کار با APIهای سیستم عامل OS/360
• 70. ایجاد درایورهای دستگاه
• 71. مفاهیم ارتباطات بین‌پردازشی (IPC)
• 72. برنامه‌نویسی شبکه در System/360
• 73. معرفی مفاهیم مدیریت پایگاه داده
• 74. طراحی و پیاده‌سازی سیستم‌های اطلاعاتی
• 75. استفاده از پایگاه داده‌های قدیمی
• 76. مفاهیم برنامه‌نویسی شی‌گرا (OOP)
• 77. آشنایی با زبان‌های نسل جدید
• 78. مقایسه معماری System/360 با معماری‌های مدرن
• 79. شبیه‌سازی و امولاسیون System/360
• 80. کاربردهای عملی System/360 در عصر مدرن
• 81. برنامه‌نویسی و بازیابی اطلاعات
• 82. بررسی معماری‌های حافظه پنهان و مجازی
• 83. مقدمه‌ای بر امنیت در سیستم‌های بزرگ
• 84. نقش سیستم‌های عامل در مدیریت منابع
• 85. آینده کامپیوترهای بزرگ
• 86. نگاهی به System/370 و تکامل آن
• 87. آموزش گام به گام نوشتن یک برنامه اسمبلی ساده
• 88. نوشتن و اجرای یک برنامه PL/I نمونه
• 89. نوشتن و اجرای یک برنامه FORTRAN نمونه
• 90. عیب‌یابی یک برنامه اسمبلی
• 91. عیب‌یابی یک برنامه PL/I
• 92. عیب‌یابی یک برنامه FORTRAN
• 93. معرفی ابزارهای تحلیل و تست کد
• 94. کاربرد عملی ماکروها در برنامه‌نویسی
• 95. تکنیک‌های بهینه‌سازی کد اسمبلی
• 96. مدیریت حافظه در برنامه‌های اسمبلی
• 97. ایجاد فایل‌های اجرایی
• 98. آشنایی با مفاهیم پردازش موازی
• 99. بررسی مشکلات و راه‌حل‌های پردازش موازی
• 100. طراحی و پیاده‌سازی یک سیستم فایل ساده

راهنمای جامع برنامه‌نویسی IBM System/360: از مبانی تا کاربرد عملی

سفری هیجان‌انگیز به اعماق معماری کامپیوتر و برنامه‌نویسی Mainframe

معرفی دوره: دروازه‌ای به دوران طلایی Mainframe و معماری سیستم

آیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که کامپیوترهای عظیم و قدرتمند دهه‌های گذشته چگونه کار می‌کردند؟ چگونه برنامه‌نویسان پیشگام، بدون رابط‌های گرافیکی پیچیده و زبان‌های سطح بالا، سیستم‌هایی را می‌ساختند که شالوده دنیای دیجیتال امروز را بنا نهاد؟ دوره "راهنمای جامع برنامه‌نویسی IBM System/360: از مبانی تا کاربرد عملی" پاسخی جامع به این پرسش‌هاست.

این دوره فرصتی بی‌نظیر برای سفر به گذشته و کاوش در قلب یکی از انقلابی‌ترین و تأثیرگذارترین معماری‌های کامپیوتری تاریخ است: IBM System/360. سیستمی که استانداردهای بسیاری را برای دهه‌های متمادی تعریف کرد و مفاهیم بنیادین سیستم‌عامل‌ها، معماری حافظه و ورودی/خروجی را متحول ساخت. ما شما را با خود به دنیایی می‌بریم که در آن هر بایت اهمیت داشت و هر دستورالعمل، قدرت بی‌نظیری را به برنامه‌نویس می‌بخشید.

با الهام از کتاب کلاسیک و بی‌همتای "Programmer's guide to the IBM system/360"، این دوره تنها یک بازخوانی تاریخی نیست، بلکه یک مسیر عملی و عمیق برای درک مهندسی پشت این سیستم قدرتمند است. ما آموزه‌های این کتاب ارزشمند را با بیانی مدرن، ساختاریافته و قابل فهم برای شما بازآفرینی کرده‌ایم تا بتوانید نه تنها با معماری System/360 آشنا شوید، بلکه اصول تفکر سیستمی و برنامه‌نویسی در سطوح پایین را به صورت عملی تجربه کنید.

درباره دوره: احیای دانش یک اسطوره کامپیوتری برای عصر حاضر

دوره "راهنمای جامع برنامه‌نویسی IBM System/360" فراتر از یک آموزش صرفاً تئوری است؛ این یک تجربه غوطه‌ورانه است که شما را به لایه‌های زیرین سخت‌افزار می‌برد. هدف ما این است که شما را با منطق و فلسفه‌ای که پشت طراحی System/360 بوده، آشنا کنیم و به شما ابزارهایی بدهیم تا بتوانید با این معماری، همانند برنامه‌نویسان دهه‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی، تعامل کنید.

ما به سراغ جزئیات می‌رویم: از ساختار رجیسترها و واحدهای منطقی-حسابی گرفته تا نحوه سازماندهی حافظه و تعامل با دستگاه‌های جانبی. این دوره به شما کمک می‌کند تا درک عمیقی از اینکه چگونه برنامه‌ها واقعاً اجرا می‌شوند و چگونه سیستم‌های عامل اولیه عمل می‌کردند، پیدا کنید. با دنبال کردن مسیر این دوره، که با دقت فراوان و با الهام از "Programmer's guide to the IBM system/360" طراحی شده، شما نه تنها تاریخ را یاد می‌گیرید، بلکه مهارت‌های تحلیلی و حل مسئله خود را در سطح سخت‌افزار به شدت ارتقا می‌دهید.

این دوره، پلی است میان گذشته و آینده. در حالی که دانش خود را در مورد یک معماری کلاسیک تقویت می‌کنید، بینش‌های عمیقی به دست می‌آورید که در مواجهه با سیستم‌های مدرن، پردازنده‌های پیشرفته و حتی برنامه‌نویسی سیستم‌های توکار (Embedded Systems) به کارتان خواهد آمد.

کاوش در قلب IBM System/360: موضوعات کلیدی که می‌آموزید

این دوره یک نقشه راه جامع برای تسلط بر IBM System/360 ارائه می‌دهد. در طول این سفر، به موضوعات کلیدی زیر خواهیم پرداخت:

• معماری پایه System/360: شناخت اجزای اصلی، ساختار CPU، مفاهیم رجیسترها و نحوه عملکرد کلی سیستم.
• ساختار حافظه و آدرس‌دهی: نحوه سازماندهی حافظه، سیستم‌های آدرس‌دهی پایه-تغییر مکان (Base-Displacement) و مدیریت فضای آدرس.
• مجموعه دستورالعمل‌های System/360: کاوش در انواع دستورات، فرمت‌ها، عملوندها و نحوه اجرای عملیات.
• برنامه‌نویسی اسمبلی (Assembler Language): اصول نوشتن، اشکال‌زدایی و بهینه‌سازی برنامه‌ها به زبان اسمبلی 360.
• مفاهیم ورودی/خروجی (I/O Operations): چگونه System/360 با دستگاه‌های جانبی تعامل می‌کند، نقش کانال‌ها و کنترلرها.
• مدیریت وقفه (Interrupt Handling): درک نحوه پاسخ سیستم به رویدادها، خطاها و استثناها در سطوح پایین.
• مبانی سیستم عامل (Operating System Concepts): نگاهی به ساختار و عملکرد سیستم‌عامل‌های اولیه مانند OS/360 و وظایف آن‌ها.
• تکنیک‌های پیشرفته برنامه‌نویسی: استراتژی‌های بهینه‌سازی کد، مدیریت منابع و حل مشکلات پیچیده.
• شبیه‌سازها و ابزارهای توسعه: کار با ابزارهای مدرن برای پیاده‌سازی و اجرای عملی کدهای 360.

این دوره برای چه کسانی طراحی شده است؟

این دوره برای طیف وسیعی از علاقه‌مندان و متخصصان حوزه‌ی کامپیوتر طراحی شده است که به دنبال درک عمیق‌تر از مبانی هستند و می‌خواهند دیدگاه‌های جدیدی در مورد مهندسی نرم‌افزار و سخت‌افزار کسب کنند:

• دانشجویان علوم کامپیوتر و مهندسی نرم‌افزار: برای تقویت درک خود از معماری کامپیوتر، سیستم عامل، کامپایلرها و برنامه‌نویسی سطح پایین.
• توسعه‌دهندگان و مهندسان سیستم: که به دنبال درک ریشه‌های مهندسی کامپیوتر و بهبود مهارت‌های تفکر سیستمی خود در مواجهه با سیستم‌های پیچیده هستند.
• علاقه‌مندان به Mainframe و سیستم‌های Legacy: کسانی که در محیط‌های Mainframe کار می‌کنند یا می‌خواهند با تاریخچه و اصول این سیستم‌ها آشنا شوند.
• مهندسان سخت‌افزار و طراحان پردازنده: برای الهام گرفتن از یک معماری موفق و درک چالش‌های طراحی پردازنده‌ها از دیدگاهی تاریخی و کاربردی.
• تاریخ‌دانان و علاقه‌مندان به تاریخ فناوری: کسانی که می‌خواهند از منظر عملی، با یکی از مهم‌ترین نقاط عطف تاریخ کامپیوتر آشنا شوند.
• هر کسی که می‌خواهد عمیقاً بداند کامپیوترها چگونه کار می‌کنند: و به دنبال فراتر رفتن از انتزاعات زبان‌های برنامه‌نویسی سطح بالا است تا به قلب عملکرد سیستم برسد.

چرا "راهنمای جامع برنامه‌نویسی IBM System/360" سرمایه‌گذاری بی‌نظیر شماست؟

گذراندن این دوره، تنها یادگیری یک زبان یا یک ابزار نیست؛ این یک سرمایه‌گذاری در دانش بنیادی است که شما را در مسیر حرفه‌ای و شخصی خود متمایز خواهد کرد. مزایای کلیدی این دوره عبارتند از:

• درک عمیق از مبانی سخت‌افزار و نرم‌افزار: فراتر از سطح انتزاعی بروید و بفهمید که نرم‌افزار چگونه با سخت‌افزار تعامل می‌کند. این دانش، پایه و اساس محکمی برای درک هر سیستم کامپیوتری مدرن است.
• تقویت مهارت‌های حل مسئله و بهینه‌سازی: برنامه‌نویسی در محیط‌های محدودتر System/360، توانایی شما را در تفکر منطقی، بهینه‌سازی منابع و حل مشکلات پیچیده به شدت افزایش می‌دهد.
• بینش تاریخی بی‌نظیر: با یکی از مهم‌ترین نوآوری‌های تاریخ کامپیوتر آشنا شوید که تأثیری شگرف بر طراحی پردازنده‌ها، سیستم‌عامل‌ها و کل صنعت فناوری داشت.
• متمایز شدن در بازار کار: داشتن دانش عمیق در معماری‌های کلاسیک، شما را به یک کاندیدای برجسته و همه‌فن‌حریف تبدیل می‌کند، به خصوص در نقش‌هایی که نیاز به درک عمیق سیستم دارند.
• آمادگی برای چالش‌های آینده: درک اصول پایه، به شما کمک می‌کند تا با تکنولوژی‌های جدیدتر و پیچیده‌تر، از جمله سیستم‌های توزیع‌شده، رایانش ابری، امنیت سایبری و هوش مصنوعی، ارتباط بهتری برقرار کنید.
• احیای یک میراث علمی: کمک می‌کنید تا دانش و درک عمیق از یکی از مهم‌ترین شاهکارهای مهندسی قرن بیستم، همچنان زنده و در دسترس باقی بماند.
• تکیه بر منبع الهام معتبر: این دوره، روح و محتوای کتاب "Programmer's guide to the IBM system/360" را که یک مرجع کلاسیک و استاندارد در این حوزه است، در قالبی نوین، تعاملی و عملی ارائه می‌دهد.

سفری 100 سرفصلی به دنیای System/360: نگاهی به سرفصل‌های جامع دوره

این دوره به صورت جامع و دقیق طراحی شده و شامل بیش از ۱۰۰ سرفصل آموزشی کاربردی و عمیق است که شما را گام به گام از مبانی اولیه تا تکنیک‌های پیشرفته برنامه‌نویسی IBM System/360 هدایت می‌کند. این سرفصل‌ها به گونه‌ای سازماندهی شده‌اند که یک مسیر یادگیری منطقی و همه‌جانبه را فراهم کنند.

ما هر مفهوم را از جنبه‌های مختلف بررسی می‌کنیم، از مبانی نظری گرفته تا پیاده‌سازی عملی با مثال‌های متعدد و کار با شبیه‌سازها. این ساختار تضمین می‌کند که شما نه تنها "چه چیزی" را یاد می‌گیرید، بلکه "چگونه" و "چرا" را نیز درک خواهید کرد.

نمونه‌ای از بخش‌بندی و سرفصل‌های کلیدی دوره:

• بخش اول: مبانی معماری کامپیوتر و ظهور IBM System/360
  • سرفصل 1: تاریخچه کوتاه Mainframe و اهمیت System/360
  • سرفصل 2: معرفی معماری Von Neumann و فلسفه طراحی System/360
  • سرفصل 3: نگاهی به خانواده‌های IBM System/360 و مدل‌های مختلف
  • ... و بیش از 10 سرفصل دیگر در این بخش
• بخش دوم: ساختار پردازنده (CPU) و سازماندهی حافظه
  • سرفصل 15: معرفی رجیسترهای عمومی (GPRs) و کنترل (CRs)
  • سرفصل 16: ساختار کلمات داده (Halfword, Fullword, Doubleword)
  • سرفصل 17: سیستم آدرس‌دهی پایه-تغییر مکان (Base-Displacement Addressing)
  • ... و بیش از 12 سرفصل دیگر در این بخش
• بخش سوم: مجموعه دستورالعمل‌های IBM System/360 (Instruction Set)
  • سرفصل 28: معرفی فرمت‌های دستورالعمل (RR, RX, RS, SI, SS)
  • سرفصل 29: دستورات انتقال داده (Load, Store, Move Characters/Long)
  • سرفصل 30: دستورات حسابی (Add, Subtract, Multiply, Divide) در فرمت‌های مختلف
  • ... و بیش از 20 سرفصل جامع در این بخش
• بخش چهارم: اصول برنامه‌نویسی اسمبلی System/360
  • سرفصل 50: ساختار یک برنامه اسمبلی و اصول نوشتن کد خوانا
  • سرفصل 51: نوشتن، کامپایل و اجرای اولین برنامه "Hello World"
  • سرفصل 52: استفاده از ماکروها (Macros) و پیش‌پردازنده‌ها
  • ... و بیش از 15 سرفصل کاربردی در این بخش
• بخش پنجم: عملیات ورودی/خروجی (I/O) و مدیریت کانال‌ها
  • سرفصل 65: معرفی کانال‌ها و کنترلرها در معماری 360
  • سرفصل 66: فرمان‌های کانال (Channel Command Words - CCWs) و ساختار آن‌ها
  • سرفصل 67: برنامه‌نویسی برای دستگاه‌های ذخیره‌سازی مانند دیسک و نوار
  • ... و بیش از 10 سرفصل اختصاصی در این بخش
• بخش ششم: مدیریت وقفه و سیستم‌های عامل اولیه (OS/360)
  • سرفصل 76: انواع وقفه‌ها (I/O, Program, Supervisor Call) و نحوه مدیریت آن‌ها
  • سرفصل 77: مروری بر ساختار OS/360 و Job Control Language (JCL)
  • سرفصل 78: مفاهیم مدیریت وظایف (Task Management) و زمان‌بندی
  • ... و بیش از 8 سرفصل دیگر در این بخش
• بخش هفتم: تکنیک‌های پیشرفته و بهینه‌سازی کد
  • سرفصل 85: بهینه‌سازی حلقه ها و استفاده کارآمد از رجیسترها
  • سرفصل 86: تکنیک‌های اشکال‌زدایی پیشرفته و خطایابی
  • سرفصل 87: توسعه ماکروهای پیچیده‌تر و زیربرنامه‌ها
  • ... و بیش از 5 سرفصل برای ارتقاء مهارت‌ها
• بخش هشتم: کار با شبیه‌سازها و منابع مدرن
  • سرفصل 92: نصب و راه‌اندازی شبیه‌ساز Hercules برای System/360
  • سرفصل 93: اجرای عملی برنامه‌های اسمبلی و مشاهده نتایج
  • سرفصل 94: معرفی ابزارهای توسعه مدرن و منابع تکمیلی
  • ... و چندین سرفصل دیگر برای تکمیل تجربه یادگیری شما

این لیست تنها نمونه‌ای از عمق و وسعت مباحثی است که در قالب بیش از ۱۰۰ سرفصل به شما ارائه خواهد شد. هر سرفصل با دقت فراوان و با در نظر گرفتن پیچیدگی‌های معماری System/360 و همچنین نیازهای یادگیری مخاطبان امروزی، تهیه شده است تا بهترین تجربه آموزشی را برای شما فراهم آورد و شما را به یک برنامه‌نویس سیستم با درک عمیق تبدیل کند.