🎓 دوره آموزشی جامع

📚 اطلاعات دوره

عنوان دوره: اصول SOLID: راهنمای کاربردی برای طراحی سیستم‌های قوی

موضوع کلی: برنامه نویسی

موضوع میانی: برنامه‌نویسی شیءگرا (OOP)

📋 سرفصل‌های دوره (100 موضوع)

• 1. بخش اول: مبانی و مقدمات**
• 2. مقدمه: چرا طراحی نرم‌افزار اهمیت دارد؟
• 3. بدهی فنی (Technical Debt) چیست و چگونه ایجاد می‌شود؟
• 4. آشنایی با مفاهیم شکنندگی (Fragility)، سختی (Rigidity) و عدم انعطاف‌پذیری کد
• 5. مروری سریع بر اصول کلیدی شیءگرایی (OOP)
• 6. کپسوله‌سازی (Encapsulation) به عنوان پایه طراحی خوب
• 7. وراثت (Inheritance) و ترکیب (Composition): تفاوت‌ها و کاربردها
• 8. چندریختی (Polymorphism) و قدرت آن در طراحی انعطاف‌پذیر
• 9. معرفی اصول SOLID: تاریخچه و هدف
• 10. SOLID مخفف چیست؟ یک نمای کلی از پنج اصل
• 11. مزایای پیاده‌سازی اصول SOLID در پروژه‌های نرم‌افزاری
• 12. بخش دوم: اصل تک مسئولیتی (Single Responsibility Principle - SRP)**
• 13. تعریف دقیق اصل تک مسئولیتی
• 14. «مسئولیت» در کدنویسی به چه معناست؟
• 15. مفهوم «دلیل برای تغییر» به عنوان راهنمای اصلی SRP
• 16. شناسایی مسئولیت‌های متعدد در یک کلاس
• 17. بوی کد (Code Smell): کلاس خدا (God Class)
• 18. مثال عملی ۱: تجزیه و تحلیل یک کلاس با مسئولیت‌های متعدد (قبل از بازنویسی)
• 19. بازنویسی مثال عملی ۱: تفکیک مسئولیت‌ها با رعایت SRP (بعد از بازنویسی)
• 20. رابطه SRP با الگوهای طراحی مانند Facade و Mediator
• 21. کاربرد SRP در سطح متدها: هر متد فقط یک کار انجام دهد
• 22. کاربرد SRP در سطح ماژول‌ها و کامپوننت‌ها
• 23. اشتباهات رایج در پیاده‌سازی SRP
• 24. مزایای SRP: افزایش خوانایی و قابلیت نگهداری
• 25. چگونه SRP تست‌نویسی واحد (Unit Testing) را ساده‌تر می‌کند؟
• 26. جمع‌بندی و نکات کلیدی اصل تک مسئولیتی
• 27. بخش سوم: اصل باز/بسته (Open/Closed Principle - OCP)**
• 28. تعریف دقیق اصل باز/بسته
• 29. مفهوم «باز برای توسعه، بسته برای تغییر»
• 30. نقش کلیدی انتزاع (Abstraction) در پیاده‌سازی OCP
• 31. استفاده از وراثت برای دستیابی به OCP
• 32. استفاده از ترکیب و اینترفیس‌ها برای دستیابی به OCP
• 33. الگوی طراحی استراتژی (Strategy Pattern) به عنوان نمونه‌ای از OCP
• 34. الگوی طراحی متد قالب (Template Method Pattern) و ارتباط آن با OCP
• 35. بوی کد: دستورات شرطی تودرتو (if/else) یا switch بر اساس نوع
• 36. مثال عملی ۲: یک سیستم محاسبه‌گر بدون قابلیت توسعه (قبل از بازنویسی)
• 37. بازنویسی مثال عملی ۲: طراحی توسعه‌پذیر با رعایت OCP (بعد از بازنویسی)
• 38. طراحی سیستم‌های پلاگین‌محور با استفاده از OCP
• 39. اشتباهات رایج در پیاده‌سازی OCP
• 40. مزایای OCP: کاهش ریسک خطا در کدهای موجود
• 41. جمع‌بندی و نکات کلیدی اصل باز/بسته
• 42. بخش چهارم: اصل جایگزینی لیسکوف (Liskov Substitution Principle - LSP)**
• 43. تعریف دقیق اصل جایگزینی لیسکوف
• 44. رابطه «is-a» و اهمیت آن در وراثت صحیح
• 45. مثال کلاسیک نقض LSP: مشکل مربع و مستطیل
• 46. قوانین رفتاری: پیش‌شرط‌ها، پس‌شرط‌ها و ثابت‌ها (Invariants)
• 47. چگونه نقض LSP چندریختی را بی‌اثر می‌کند؟
• 48. بوی کد: بررسی نوع کلاس فرزند با `instanceof`
• 49. بوی کد: متدهایی که در کلاس فرزند استثنای `NotImplementedException` پرتاب می‌کنند
• 50. مثال عملی ۳: سلسله‌مراتب کلاس‌های پرنده که LSP را نقض می‌کنند (قبل)
• 51. بازنویسی مثال عملی ۳: طراحی مجدد سلسله‌مراتب با رعایت LSP (بعد)
• 52. نقش اینترفیس‌ها در جلوگیری از نقض LSP
• 53. اشتباهات رایج در پیاده‌سازی LSP
• 54. مزایای LSP: تضمین رفتار قابل پیش‌بینی سیستم
• 55. جمع‌بندی و نکات کلیدی اصل جایگزینی لیسکوف
• 56. بخش پنجم: اصل تفکیک اینترفیس (Interface Segregation Principle - ISP)**
• 57. تعریف دقیق اصل تفکیک اینترفیس
• 58. مشکل اینترفیس‌های حجیم (Fat Interfaces)
• 59. مفهوم «وابستگی به متدهایی که استفاده نمی‌شوند»
• 60. چگونه اینترفیس‌های بزرگ را به اینترفیس‌های کوچکتر و خاص‌تر تفکیک کنیم؟
• 61. الگوی طراحی آداپتور (Adapter Pattern) برای سازگاری با اینترفیس‌ها
• 62. بوی کد: کلاس‌هایی که متدهای خالی یا بدون پیاده‌سازی دارند
• 63. مثال عملی ۴: یک اینترفیس کاری جامع برای کارگر و ربات (قبل از بازنویسی)
• 64. بازنویسی مثال عملی ۴: تفکیک اینترفیس‌ها با رعایت ISP (بعد از بازنویسی)
• 65. اینترفیس‌های مبتنی بر نقش (Role-based Interfaces)
• 66. رابطه بین ISP و SRP
• 67. اشتباهات رایج در پیاده‌سازی ISP
• 68. مزایای ISP: کاهش وابستگی‌های ناخواسته و افزایش انسجام (Cohesion)
• 69. جمع‌بندی و نکات کلیدی اصل تفکیک اینترفیس
• 70. بخش ششم: اصل وارونگی وابستگی (Dependency Inversion Principle - DIP)**
• 71. تعریف دقیق اصل وارونگی وابستگی
• 72. ماژول‌های سطح بالا و سطح پایین چه هستند؟
• 73. مفهوم «وابستگی به انتزاع و نه پیاده‌سازی»
• 74. وارونگی کنترل (Inversion of Control - IoC) به عنوان مکانیزم پیاده‌سازی DIP
• 75. تزریق وابستگی (Dependency Injection - DI) چیست؟
• 76. انواع تزریق وابستگی: تزریق از طریق سازنده (Constructor Injection)
• 77. انواع تزریق وابستگی: تزریق از طریق متد (Setter/Method Injection)
• 78. انواع تزریق وابستگی: تزریق از طریق اینترفیس (Interface Injection)
• 79. بوی کد: استفاده مستقیم از کلمه کلیدی `new` برای ایجاد وابستگی‌ها
• 80. اصل هالیوود: «شما با ما تماس نگیرید، ما با شما تماس می‌گیریم»
• 81. مثال عملی ۵: یک کلاس سطح بالا وابسته به یک کلاس سطح پایین (قبل)
• 82. بازنویسی مثال عملی ۵: وارونه کردن وابستگی‌ها با استفاده از اینترفیس (بعد)
• 83. نقش کانتینرهای IoC و فریم‌ورک‌های DI
• 84. اشتباهات رایج در پیاده‌سازی DIP
• 85. مزایای DIP: ایجاد کدهای ماژولار و با اتصال سست (Loosely Coupled)
• 86. جمع‌بندی و نکات کلیدی اصل وارونگی وابستگی
• 87. بخش هفتم: SOLID در عمل و مباحث پیشرفته**
• 88. چگونه اصول SOLID با یکدیگر همکاری می‌کنند؟
• 89. تحلیل یک سناریو: اعمال تمام اصول SOLID روی یک مسئله
• 90. رابطه SOLID با اصول دیگر مانند DRY, KISS, YAGNI
• 91. کاربرد اصول SOLID در معماری لایه‌ای (Layered Architecture)
• 92. کاربرد اصول SOLID در معماری پاک (Clean Architecture)
• 93. کاربرد اصول SOLID در طراحی دامنه محور (Domain-Driven Design - DDD)
• 94. تأثیر SOLID بر تست‌پذیری: Mocking و Stubbing آسان‌تر
• 95. راهنمای گام به گام بازنویسی (Refactoring) کدهای قدیمی به سمت SOLID
• 96. مطالعه موردی ۱: طراحی یک سیستم فروشگاه آنلاین با اصول SOLID
• 97. مطالعه موردی ۲: طراحی یک سیستم اطلاع‌رسانی (Notification) با اصول SOLID
• 98. SOLID فراتر از کلاس‌ها: کاربرد اصول در توابع و سرویس‌ها
• 99. هزینه‌های SOLID: خطر مهندسی بیش از حد (Over-engineering)
• 100. چه زمانی می‌توانیم یک اصل SOLID را نادیده بگیریم؟