فلش‌کارت‌های آموزشی CP/M و انقلاب کامپیوترهای شخصی: از تئوری تا عمل

🎓 دوره آموزشی جامع

📚 اطلاعات دوره

عنوان دوره: CP/M و انقلاب کامپیوترهای شخصی: از تئوری تا عمل

موضوع کلی: تاریخچه و مفاهیم سیستم‌عامل

موضوع میانی: CP/M: پیشگام سیستم‌عامل‌های شخصی

📋 سرفصل‌های دوره (100 موضوع)

• 1. مقدمه‌ای بر سیستم‌عامل‌ها: چرا به آن‌ها نیاز داریم؟
• 2. قبل از CP/M: عصر کامپیوترهای مرکزی و مینی‌کامپیوترها
• 3. انقلاب ریزپردازنده‌ها: ظهور 8080 و Z80
• 4. آلتر 8800 و تولد کامپیوترهای شخصی
• 5. گری کیل‌دال و Digital Research: پیشگامان
• 6. داستان تولد CP/M: اهداف و طراحی اولیه
• 7. فلسفه طراحی CP/M: سادگی، قابلیت حمل، و کارایی
• 8. معماری کلی CP/M: CCP، BDOS، BIOS
• 9. پردازشگر دستورات کنسول (CCP): رابط کاربری اصلی
• 10. دستورات داخلی CCP: DIR, TYPE, ERA, REN, SAVE, USER
• 11. سیستم‌عامل دیسک پایه (BDOS): مدیریت فایل و ورودی/خروجی
• 12. توابع BDOS: فراخوانی‌های سیستمی و خدمات OS
• 13. بلاک‌های کنترل فایل (FCB): ساختار و کاربرد
• 14. سازماندهی دیسک در CP/M: ترک‌ها، سکتورها، بلاک‌ها، دایرکتوری‌ها
• 15. سیستم ورودی/خروجی پایه (BIOS): لایه انتزاعی سخت‌افزار
• 16. روتین‌های BIOS: ورودی/خروجی کنسول، دیسک، پرینتر
• 17. سفارشی‌سازی BIOS: کلید قابلیت حمل CP/M
• 18. نقشه حافظه CP/M: TPA، CCP، BDOS، BIOS
• 19. پیشوند قطعه برنامه (PSP): ارتباط برنامه‌ها با OS
• 20. معرفی ابزارهای جانبی CP/M: دستورات خارجی
• 21. PIP (Peripheral Interchange Program): کپی و انتقال فایل‌ها
• 22. STAT (Status): اطلاعات دیسک و فایل
• 23. ED (Editor): مبانی ویرایش متن
• 24. ASM (Assembler): معرفی برنامه‌نویسی اسمبلی
• 25. LOAD (Loader): ایجاد فایل‌های اجرایی COM
• 26. DUMP (Display Contents): بررسی محتویات فایل‌ها
• 27. SYSGEN (System Generator): ساخت دیسک‌های قابل بوت
• 28. SUBMIT (Batch Processing): خودکارسازی وظایف
• 29. ERAQ (Erase Query): حذف ایمن فایل‌ها
• 30. TYPE: نمایش محتوای فایل با گزینه‌های پیشرفته
• 31. REN: تغییر نام فایل‌ها با استفاده از کاراکترهای عمومی
• 32. SAVE: ذخیره حافظه در فایل برای برنامه‌های کوچک
• 33. USER Areas: سازماندهی فایل‌ها برای کاربران مختلف
• 34. XSUB (Extended SUBMIT): قابلیت‌های پیشرفته برای فایل‌های بچ
• 35. MOVCPM (Memory-based CP/M): تنظیم CP/M برای حافظه موجود
• 36. CONFIGURE: پیکربندی پارامترهای سیستمی CP/M
• 37. برنامه‌نویسی اسمبلی برای CP/M: مبانی 8080/Z80
• 38. ارتباط با توابع BDOS در اسمبلی: مثال‌ها
• 39. نوشتن برنامه‌های ساده در اسمبلی: "Hello World"
• 40. مدیریت حافظه برای برنامه‌ها: استفاده از TPA
• 41. استفاده از PSP: آرگومان‌های خط فرمان و فایل‌ها
• 42. ورودی/خروجی فایل در اسمبلی: باز کردن، خواندن، نوشتن
• 43. ورودی/خروجی کنسول در اسمبلی: کاراکتر و خط
• 44. معرفی زبان‌های سطح بالا برای CP/M: BASIC, Pascal, C
• 45. MBASIC (Microsoft BASIC): استاندارد صنعتی
• 46. کامپایل برنامه‌های C با کامپایلرهای CP/M
• 47. برنامه‌نویسی پاسکال با Turbo Pascal: یک انقلاب
• 48. لینکرها و کتابخانه‌ها: ساخت برنامه‌های بزرگتر
• 49. دیباگینگ برنامه‌ها با DDT (Dynamic Debugging Tool)
• 50. تکنیک‌های پیشرفته دیباگینگ با DDT
• 51. برنامه‌نویسی Overlay: شکستن محدودیت 64KB حافظه
• 52. درایورهای دستگاه برای سخت‌افزار سفارشی (توسعه BIOS)
• 53. CP/M 2.2: نسخه غالب و ویژگی‌های کلیدی آن
• 54. CP/M-86: سازگاری با پردازنده‌های 8086/8088
• 55. MP/M: CP/M چند کاربره
• 56. CP/M-Plus (CP/M 3): بهبودها و ویژگی‌های پیشرفته
• 57. Concurrent CP/M: چند وظیفگی بر روی CP/M
• 58. تفاوت‌های فراخوانی‌های BDOS در نسخه‌های مختلف CP/M
• 59. سوئیچینگ بانک حافظه: فراتر از محدودیت 64KB
• 60. دیسک‌های مجازی و RAM Diskها
• 61. محدودیت‌های سیستم فایل و راه‌حل‌ها
• 62. شبکه‌سازی در CP/M: تلاش‌های اولیه
• 63. شبیه‌سازی ترمینال برای سیستم‌های CP/M
• 64. ارتباط با پرینترها و سایر لوازم جانبی
• 65. نرم‌افزارهای واژه‌پرداز: WordStar, Electric Pencil
• 66. نرم‌افزارهای صفحه گسترده: SuperCalc
• 67. نرم‌افزارهای پایگاه داده: dBase II
• 68. ابزارهای برنامه‌نویسی و محیط‌های توسعه
• 69. بازی‌ها بر روی CP/M: ماجراجویی‌های متنی و اولیه
• 70. ابزارهای کمکی و نرم‌افزارهای دامنه عمومی
• 71. برنامه‌های "Killer App" CP/M و دلیل محبوبیت آن
• 72. تأثیر CP/M بر توسعه نرم‌افزار
• 73. ظهور IBM PC و MS-DOS: نقطه عطف
• 74. داستان قرارداد IBM و مایکروسافت: چه اتفاقی افتاد؟
• 75. CP/M در مقابل MS-DOS: شباهت‌ها و تفاوت‌ها
• 76. شبیه‌سازی CP/M بر روی سیستم‌های مدرن
• 77. اجرای CP/M بر روی سخت‌افزارهای رترو (مثلاً XT-IDE)
• 78. پروژه‌های مدرن CP/M و جوامع رتروکامپیوتینگ
• 79. پایان یک دوران: چرا CP/M محو شد؟
• 80. تأثیر CP/M بر سیستم‌عامل‌های بعدی
• 81. درس‌هایی از موفقیت و شکست CP/M
• 82. راه‌اندازی شبیه‌ساز CP/M (مانند Z80Pack یا MAME)
• 83. کاوش سیستم فایل CP/M از طریق شبیه‌ساز
• 84. استفاده از دستورات پایه CP/M در محیط شبیه‌ساز
• 85. نصب و اجرای WordStar در یک شبیه‌ساز
• 86. نوشتن و اجرای یک برنامه اسمبلی ساده در CP/M
• 87. کامپایل و اجرای "Hello World" در Turbo Pascal
• 88. ایجاد و اجرای یک فایل SUBMIT
• 89. سفارشی‌سازی یک BIOS CP/M (مفاهیم و شبیه‌سازی)
• 90. بازیابی داده‌ها از یک ایمیج دیسک CP/M
• 91. اتصال یک دستگاه "مجازی" به CP/M
• 92. توسعه یک برنامه کاربردی ساده CP/M (مثلاً نمایشگر فایل)
• 93. کاوش مجموعه دستورات Z80/8080 (عمیق‌تر)
• 94. دسترسی به حافظه و اشاره‌گرها در برنامه‌نویسی CP/M
• 95. وقفه‌ها و مدیریت آن‌ها (برای BIOS پیشرفته)
• 96. فرآیند بوت CP/M: از روشن شدن تا CCP
• 97. جنبه‌های امنیتی CP/M (یا فقدان آن)
• 98. میراث متن‌باز CP/M (مانند DR-DOS)
• 99. چشم‌انداز آینده رتروکامپیوتینگ و CP/M
• 100. جمع‌بندی: روح پایدار نوآوری

CP/M و انقلاب کامپیوترهای شخصی: از تئوری تا عمل - دریچه‌ای به سوی ریشه‌های سیستم‌عامل‌ها

آیا می‌دانید کامپیوترهای شخصی امروزی بر شانه‌های چه غول‌هایی ایستاده‌اند؟ آیا می‌دانید چه سیستم‌عاملی راه را برای ویندوز و macOS هموار کرد؟ پاسخ، CP/M است! این دوره آموزشی، شما را به سفری جذاب و هیجان‌انگیز به گذشته‌ی دنیای کامپیوتر می‌برد، جایی که CP/M، سیستم‌عامل پیشگام، حکمرانی می‌کرد. این دوره با الهام از کتاب ارزشمند "CP/M and the personal computer" طراحی شده است تا نه تنها مفاهیم تئوری را درک کنید، بلکه بتوانید تاریخچه و تاثیر عمیق آن را بر دنیای فناوری امروز لمس کنید.

این دوره، بیش از یک مرور تاریخی است. ما در این دوره به کالبدشکافی CP/M می‌پردازیم، معماری آن را بررسی می‌کنیم، و نحوه عملکرد آن را درک می‌کنیم. خواه یک برنامه‌نویس باتجربه باشید، خواه یک دانشجوی کنجکاو، و یا یک علاقه‌مند به تاریخچه کامپیوتر، این دوره برای شما طراحی شده است تا دیدگاهی عمیق و جامع از دنیای سیستم‌عامل‌ها به دست آورید. همین امروز ثبت‌نام کنید و به جمع علاقه‌مندان به این سیستم‌عامل افسانه‌ای بپیوندید!

درباره دوره

دوره "CP/M و انقلاب کامپیوترهای شخصی: از تئوری تا عمل" یک دوره جامع و کاربردی است که به بررسی تاریخچه، مفاهیم، و کاربردهای سیستم‌عامل CP/M می‌پردازد. این دوره با الهام از کتاب "CP/M and the personal computer" تولید شده و تلاش می‌کند تا پلی بین تئوری و عمل برقرار کند. در این دوره، شما با معماری CP/M، دستورات اصلی آن، نحوه برنامه‌نویسی برای آن، و تاثیر آن بر توسعه‌ی کامپیوترهای شخصی آشنا خواهید شد.

ما در این دوره، فراتر از خواندن کد و حفظ دستورات می‌رویم. ما سعی می‌کنیم تا منطق پشت طراحی CP/M را درک کنیم، و بفهمیم که چگونه این سیستم‌عامل، با محدودیت‌های سخت‌افزاری آن زمان، توانست به یکی از موفق‌ترین سیستم‌عامل‌های دوران خود تبدیل شود. شما در این دوره، نه تنها CP/M را یاد می‌گیرید، بلکه اصول طراحی سیستم‌عامل‌ها را نیز درک خواهید کرد.

موضوعات کلیدی

• تاریخچه سیستم‌عامل‌ها و نقش CP/M
• معماری CP/M: بررسی ساختار داخلی سیستم‌عامل
• دستورات اصلی CP/M: کار با سیستم‌عامل در خط فرمان
• برنامه‌نویسی برای CP/M: آشنایی با زبان‌های برنامه‌نویسی و ابزارهای توسعه
• فایل سیستم CP/M: نحوه مدیریت فایل‌ها و دایرکتوری‌ها
• مقایسه CP/M با سیستم‌عامل‌های مدرن: درس‌هایی از گذشته برای آینده
• شبیه‌سازی CP/M: اجرای CP/M بر روی کامپیوترهای امروزی
• تحلیل کدهای منبع CP/M (در صورت وجود و دسترسی): بررسی الگوریتم‌ها و تکنیک‌های برنامه‌نویسی
• تاثیر CP/M بر توسعه‌ی صنعت کامپیوتر
• آینده‌ی سیستم‌عامل‌ها: نگاهی به چالش‌ها و فرصت‌ها

مخاطبان دوره

این دوره برای طیف وسیعی از علاقه‌مندان مناسب است، از جمله:

• دانشجویان رشته‌های کامپیوتر و فناوری اطلاعات
• برنامه‌نویسان و توسعه‌دهندگان نرم‌افزار
• علاقه‌مندان به تاریخچه کامپیوتر و سیستم‌عامل‌ها
• مهندسین سخت‌افزار و سیستم
• افرادی که می‌خواهند درک عمیق‌تری از عملکرد کامپیوترها داشته باشند
• متخصصان IT که به دنبال گسترش دانش خود هستند

چرا این دوره را بگذرانیم؟

گذراندن این دوره مزایای بسیاری دارد، از جمله:

• درک عمیق‌تر از مفاهیم سیستم‌عامل‌ها
• آشنایی با یکی از مهم‌ترین سیستم‌عامل‌های تاریخ
• کسب مهارت‌های برنامه‌نویسی در محیط CP/M (به عنوان یک چالش و تمرین)
• بهبود توانایی‌های حل مسئله و تفکر الگوریتمی
• افزایش دانش تاریخی و فرهنگی در زمینه کامپیوتر
• برخورداری از یک رزومه قوی‌تر در زمینه سیستم‌عامل‌ها
• درک بهتر از چگونگی تکامل فناوری و تاثیر آن بر زندگی ما
• دسترسی به محتوای آموزشی با کیفیت و به‌روز
• امکان تعامل با سایر علاقه‌مندان و متخصصان
• الهام گرفتن برای نوآوری و خلق فناوری‌های جدید

سرفصل‌های دوره

دوره "CP/M و انقلاب کامپیوترهای شخصی: از تئوری تا عمل" شامل 100 سرفصل جامع است که به طور کامل به بررسی تمامی جنبه‌های CP/M می‌پردازد. برخی از سرفصل‌های کلیدی عبارتند از:

• مقدمه‌ای بر سیستم‌عامل‌ها: تاریخچه و مفاهیم پایه
• CP/M: ظهور یک پیشگام
• معماری CP/M: BIOS, BDOS, CCP
• فایل سیستم CP/M: دیسک‌ها، دایرکتوری‌ها، و فایل‌ها
• دستورات داخلی CP/M: DIR, TYPE, ERA, REN
• دستورات خارجی CP/M: FORMAT, COPY, PIP
• اسمبلی و کامپایلرها در CP/M: آشنایی با ابزارهای توسعه
• زبان‌های برنامه‌نویسی در CP/M: BASIC, FORTRAN, Pascal
• برنامه‌نویسی در CP/M: مثال‌های عملی
• شبکه‌سازی در CP/M: MP/M و تحولات بعدی
• شبیه‌سازی CP/M: اجرای CP/M بر روی ویندوز، لینوکس و مک
• بررسی کدهای منبع CP/M: (در صورت دسترسی)
• اشکال‌زدایی در CP/M: تکنیک‌ها و ابزارها
• بهینه‌سازی CP/M: افزایش سرعت و کارایی
• امنیت در CP/M: مقابله با ویروس‌ها و بدافزارها (نسبت به زمان خود)
• CP/M در صنعت: کاربردها و پروژه‌ها
• تاثیر CP/M بر توسعه سیستم‌عامل‌های بعدی: DOS، Windows و غیره
• مقایسه CP/M با سیستم‌عامل‌های مدرن
• آینده سیستم‌عامل‌ها و درس‌هایی از CP/M
• پروژه‌های عملی: توسعه یک برنامه کوچک برای CP/M
• و ده‌ها سرفصل دیگر...

همین حالا در دوره "CP/M و انقلاب کامپیوترهای شخصی: از تئوری تا عمل" ثبت‌نام کنید و به دنیای شگفت‌انگیز سیستم‌عامل‌ها قدم بگذارید!