🎓 دوره آموزشی جامع

📚 اطلاعات دوره

عنوان دوره: کار با ابزارهای Monitoring Performance در خط فرمان

موضوع کلی: برنامه نویسی

موضوع میانی: لینوکس و خط فرمان

📋 سرفصل‌های دوره (100 موضوع)

• 1. معرفی دوره: چرا پایش عملکرد مهم است؟
• 2. مفاهیم پایه عملکرد: Latency، Throughput، Utilization، Saturation
• 3. مروری بر محیط خط فرمان لینوکس (Bash/Zsh)
• 4. دستورات پایه مدیریت فایل و دایرکتوری (ls, cd, pwd, cp, mv, rm)
• 5. کار با ویرایشگرهای متنی در خط فرمان (Vim/Nano مقدماتی)
• 6. پایپ‌ها و تغییر مسیر ورودی/خروجی (|، >، >>، <)
• 7. دستور grep: جستجو در فایل‌ها و خروجی‌ها
• 8. دستور awk: پردازش متن و گزارش‌گیری پایه
• 9. دستور sed: ویرایش جریان متن
• 10. مفاهیم فرآیند (Process) و ریسه (Thread) در لینوکس
• 11. مدیریت کاربران و مجوزها در لینوکس (chmod, chown, useradd)
• 12. متغیرهای محیطی و Aliasها
• 13. sysctl: تنظیم پارامترهای هسته برای بهینه‌سازی عملکرد
• 14. معرفی ابزارهای پایش عملکرد CPU
• 15. درک Load Average: معنی و تفسیر آن
• 16. دستور top: مشاهده بلادرنگ فرآیندها و منابع
• 17. فیلتر کردن و مرتب‌سازی در top
• 18. ابزار htop: نمایشی کاربرپسندتر و تعاملی‌تر
• 19. سفارشی‌سازی htop و قابلیت‌های پیشرفته آن
• 20. دستور vmstat: گزارش‌گیری از حافظه مجازی و فعالیت CPU
• 21. پارامترهای مهم vmstat (r, b, us, sy, id, wa)
• 22. دستور mpstat: پایش مصرف CPU برای هر هسته
• 23. تحلیل Bottleneckهای CPU: user time، system time، idle time، I/O wait
• 24. شناسایی فرآیندهای پرمصرف CPU
• 25. مفهوم Context Switch و پایش آن
• 26. ابزار lscpu: مشاهده جزئیات سخت‌افزاری CPU
• 27. دستور uptime: خلاصه وضعیت سیستم
• 28. پایش دمای CPU با ابزارهایی مانند lm_sensors (مقدمه)
• 29. مفاهیم پایه حافظه: RAM، Swap، Virtual Memory
• 30. دستور free: مشاهده حافظه فیزیکی و Swap
• 31. تحلیل خروجی free: total, used, free, shared, buff/cache, available
• 32. دستور vmstat برای پایش حافظه (swpd, free, buff, cache, si, so)
• 33. شناسایی مصرف حافظه توسط فرآیندها با top/htop
• 34. دستور pmap: مشاهده نقشه حافظه یک فرآیند
• 35. دستور smaps: جزئیات دقیق مصرف حافظه (RSS, PSS, VSS)
• 36. ابزار slabtop: پایش مصرف حافظه Kernel slab
• 37. فایل /proc/meminfo: منبع اصلی اطلاعات حافظه
• 38. درک مفهوم Out Of Memory (OOM) killer
• 39. پایش Swap Usage و اهمیت آن
• 40. شناسایی Memory Leakها (مقدماتی)
• 41. صفحات بزرگ حافظه (Huge Pages) و تاثیر آن بر عملکرد
• 42. تنظیمات swappiness و تاثیر آن بر عملکرد سیستم
• 43. مفاهیم پایه Disk I/O: IOPS، Throughput، Latency
• 44. دستور df: مشاهده فضای دیسک مصرفی و آزاد
• 45. دستور du: مشاهده مصرف دیسک توسط فایل‌ها و دایرکتوری‌ها
• 46. ابزار iostat: پایش عملکرد Disk I/O و دستگاه‌های ذخیره‌سازی
• 47. تحلیل خروجی iostat (r/s, w/s, rkB/s, wkB/s, await, %util)
• 48. ابزار iotop: مشاهده بلادرنگ فعالیت I/O فرآیندها
• 49. شناسایی Disk Bottleneckها
• 50. درک Block Size و تاثیر آن بر I/O
• 51. RAID و LVM: تاثیر آنها بر عملکرد I/O (مقدمه)
• 52. ابزارهای تست Disk I/O (مانند fio مقدماتی)
• 53. پایش inodeها و تاثیر آنها بر عملکرد دیسک
• 54. مفاهیم پایه شبکه: IP Address، Port، Protocol
• 55. دستور ping: تست اتصال و Latency شبکه
• 56. دستور traceroute/mtr: ردیابی مسیر بسته‌های شبکه
• 57. دستور netstat: مشاهده اتصالات شبکه، پورت‌ها و جداول مسیریابی (legacy)
• 58. دستور ss: جایگزین مدرن netstat برای مشاهده سوکت‌ها
• 59. فیلتر کردن و تحلیل خروجی ss
• 60. ابزار ifconfig/ip: پیکربندی و مشاهده وضعیت کارت شبکه
• 61. ابزار iftop: پایش بلادرنگ پهنای باند شبکه
• 62. ابزار nethogs: مشاهده مصرف پهنای باند توسط فرآیندها
• 63. ابزار tcpdump: ضبط و تحلیل بسته‌های شبکه (مقدماتی)
• 64. پایش Packet Loss و Errors در رابط‌های شبکه
• 65. تحلیل RTT (Round Trip Time) و Throughput شبکه
• 66. معرفی ابزارهای سرعت‌سنجی شبکه (مانند speedtest-cli)
• 67. دستور ps: مشاهده دقیق‌تر فرآیندها و جزئیات آنها
• 68. استفاده از format custom در ps
• 69. دستور pstree: نمایش سلسله‌مراتب فرآیندها
• 70. ابزار lsof: مشاهده فایل‌های باز توسط فرآیندها
• 71. دستور strace: ردیابی تماس‌های سیستمی یک فرآیند
• 72. تحلیل خروجی strace برای اشکال‌زدایی عملکرد
• 73. معرفی System Activity Reporter (sar)
• 74. جمع‌آوری و گزارش‌گیری داده‌ها با sar
• 75. ابزار atop: مانیتورینگ جامع و بلادرنگ (یکپارچه‌سازی تمام ابزارها)
• 76. تحلیل جزئیات CPU، Mem، Disk، Net و Proc با atop
• 77. معرفی Perf: ابزار پیشرفته پروفایلینگ هسته لینوکس
• 78. استفاده پایه از perf record و perf report
• 79. مقدمه‌ای بر BPF/eBPF: فریمورک قدرتمند ردیابی
• 80. ابزار bpftrace: مثال‌های ساده ردیابی سیستمی
• 81. معرفی OProfile: ابزار پروفایلینگ مبتنی بر سخت‌افزار
• 82. مفهوم Flame Graphs و نحوه تولید آن (مقدمه)
• 83. پایش عملکرد در محیط‌های کانتینری (Docker/Kubernetes) با ابزارهای میزبان
• 84. پایش لاگ‌ها با journalctl
• 85. فیلتر کردن و جستجو در journalctl
• 86. پیکربندی rsyslog برای جمع‌آوری لاگ‌ها
• 87. تحلیل لاگ‌ها برای شناسایی الگوهای عملکردی با grep/awk/sed
• 88. نوشتن اسکریپت‌های Bash برای جمع‌آوری داده‌های عملکرد
• 89. خودکارسازی جمع‌آوری داده‌ها با Cron
• 90. ساخت گزارش‌های ساده از داده‌های جمع‌آوری شده
• 91. مفهوم Baseline (خط پایه) عملکرد سیستم
• 92. شناسایی ناهنجاری‌ها (Anomalies) در عملکرد
• 93. متدولوژی تحلیل عملکرد: USE Method, RED Method, Golden Signals
• 94. سناریو عملی: عیب‌یابی مصرف بالای CPU
• 95. سناریو عملی: عیب‌یابی کندی Disk I/O
• 96. سناریو عملی: عیب‌یابی مصرف زیاد Swap
• 97. سناریو عملی: عیب‌یابی تاخیر شبکه
• 98. انتخاب ابزار مناسب برای هر موقعیت پایش
• 99. بهترین شیوه‌ها برای پایش عملکرد مداوم
• 100. جمع‌بندی دوره و منابع برای یادگیری بیشتر

استاد خط فرمان لینوکس شوید: مانیتورینگ کارایی سیستم مانند یک حرفه‌ای

معرفی دوره: جعبه ابزار اسرارآمیز خط فرمان را باز کنید!

آیا تا به حال با سروری مواجه شده‌اید که ناگهان کند می‌شود و نمی‌دانید مشکل از کجاست؟ آیا ساعت‌ها وقت خود را صرف یافتن فرآیندی کرده‌اید که تمام منابع پردازنده یا حافظه را به خود اختصاص داده است؟ دنیای مدیریت سیستم‌های لینوکسی پر از این چالش‌هاست. بسیاری از متخصصان به ابزارهای گرافیکی گران‌قیمت و پیچیده پناه می‌برند، در حالی که قدرتمندترین، سریع‌ترین و دقیق‌ترین ابزارها درست در مقابل شما و در دل خط فرمان (Command Line) قرار دارند.

این دوره آموزشی یک سفر هیجان‌انگیز به قلب سیستم‌عامل لینوکس است. ما به شما نشان خواهیم داد که خط فرمان، این محیط به ظاهر ترسناک، چگونه می‌تواند به بهترین دوست و متحد شما در عیب‌یابی و بهینه‌سازی عملکرد سیستم تبدیل شود. در این دوره، شما یاد می‌گیرید که چگونه با استفاده از ابزارهای بومی و قدرتمند لینوکس، نبض سیستم خود را در دست بگیرید، گلوگاه‌ها (Bottlenecks) را شناسایی کنید و مشکلات را قبل از اینکه به یک بحران تمام‌عیار تبدیل شوند، ریشه‌کن کنید. این دوره فقط مجموعه‌ای از دستورات نیست؛ بلکه یک تغییر نگرش است که شما را از یک کاربر عادی به یک مدیر سیستم حرفه‌ای و مسلط تبدیل می‌کند.

درباره دوره: یک دوره کاملاً عملی و سناریومحور

دوره "کار با ابزارهای Monitoring Performance در خط فرمان" یک دوره کاملاً عملی و پروژه-محور است. ما از تئوری‌های خسته‌کننده پرهیز کرده و مستقیماً به سراغ سناریوهای واقعی می‌رویم. در هر بخش، با یک مشکل رایج در دنیای واقعی مواجه می‌شویم (مانند کندی وب‌سایت، پر شدن حافظه یا بار بالای پردازنده) و سپس گام‌به‌گام یاد می‌گیریم که چگونه با ابزارهای خط فرمان، علت اصلی مشکل را پیدا و آن را برطرف کنیم. شما نه تنها با ابزارهایی مانند top، htop، iostat، vmstat و netstat آشنا می‌شوید، بلکه یاد می‌گیرید چگونه خروجی این ابزارها را تفسیر کنید و آن‌ها را با هم ترکیب کرده تا یک دید ۳۶۰ درجه از سلامت سیستم خود به دست آورید.

موضوعات کلیدی دوره

• تحلیل جامع بار سیستم (System Load) و عملکرد پردازنده (CPU)
• مانیتورینگ دقیق مصرف حافظه (RAM) و حافظه مجازی (Swap)
• شناسایی و ردیابی فرآیندهای پرمصرف و مشکل‌ساز
• عیب‌یابی عملکرد دیسک و گلوگاه‌های ورودی/خروجی (I/O)
• آنالیز ترافیک شبکه و اتصالات فعال در سطح سیستم‌عامل
• کار با ابزارهای پیشرفته مانند perf برای پروفایلینگ عمیق سیستم
• ترکیب ابزارها و اسکریپت‌نویسی برای مانیتورینگ خودکار و سفارشی
• تحلیل لاگ‌ها و ارتباط آن‌ها با افت عملکرد سیستم

این دوره برای چه کسانی مناسب است؟

اگر شما در یکی از دسته‌های زیر قرار دارید، این دوره برای شما طراحی شده است:

• مدیران سیستم (SysAdmins) که مسئول پایداری و عملکرد سرورها هستند.
• مهندسان DevOps و SRE که به دنبال بهینه‌سازی زیرساخت و افزایش قابلیت اطمینان سیستم‌ها هستند.
• توسعه‌دهندگان نرم‌افزار (Backend Developers) که می‌خواهند بدانند کد آن‌ها در محیط واقعی چگونه عمل می‌کند و چطور می‌توانند آن را بهینه کنند.
• کارشناسان امنیت که برای شناسایی فعالیت‌های مشکوک نیاز به تحلیل عمیق فرآیندها و شبکه دارند.
• دانشجویان و علاقه‌مندان به دنیای لینوکس که می‌خواهند درک عمیق‌تری از نحوه کار این سیستم‌عامل قدرتمند به دست آورند و یک مهارت کلیدی برای ورود به بازار کار کسب کنند.

چرا باید در این دوره شرکت کنید؟

۱. سریع‌تر و دقیق‌تر از همیشه مشکلات را حل کنید

ابزارهای گرافیکی اغلب کند هستند و لایه‌ای از انتزاع را به نمایش می‌گذارند. با ابزارهای خط فرمان، شما داده‌های خام و بی‌واسطه را در لحظه دریافت می‌کنید و می‌توانید مشکلات را در چند ثانیه شناسایی کنید، نه چند ساعت.

۲. یک مهارت کلیدی و پرتقاضا در بازار کار کسب کنید

تسلط بر خط فرمان و ابزارهای مانیتورینگ، شما را از دیگران متمایز می‌کند. شرکت‌های بزرگ فناوری به دنبال متخصصانی هستند که بتوانند در شرایط بحرانی، با سرعت و دقت بالا سیستم‌ها را عیب‌یابی کنند.

۳. در هزینه‌های خود صرفه‌جویی کنید

تمام ابزارهایی که در این دوره یاد می‌گیرید، رایگان و به صورت پیش‌فرض روی اکثر توزیع‌های لینوکس نصب هستند. شما از خرید لایسنس‌های گران‌قیمت نرم‌افزارهای مانیتورینگ بی‌نیاز خواهید شد.

۴. به درک عمیقی از لینوکس برسید

این دوره فقط درباره ابزارها نیست؛ بلکه درباره درک مفاهیم پایه‌ای عملکرد سیستم است. شما یاد می‌گیرید که مفاهیمی مانند Load Average، Buffer/Cache، I/O Wait و... واقعاً به چه معنا هستند.

۵. اعتماد به نفس خود را در مدیریت سرور افزایش دهید

پس از این دوره، دیگر از مواجهه با سرورهای کند و بحرانی هراسی نخواهید داشت. شما مجهز به دانش و ابزارهایی خواهید بود که به شما امکان می‌دهد هر مشکلی را با اعتماد به نفس مدیریت کنید.

سرفصل‌های جامع دوره (بیش از ۱۰۰ درسنامه عملی)

این دوره با بیش از ۱۰۰ سرفصل جامع و کاملاً عملی، شما را از سطح مقدماتی تا پیشرفته همراهی می‌کند. ما تمام جنبه‌های مانیتورینگ عملکرد را پوشش داده‌ایم تا هیچ سوالی برای شما بی‌پاسخ نماند. ساختار کلی دوره به شکل زیر است:

بخش اول: مبانی و مفاهیم کلیدی عملکرد در لینوکس

• آشنایی با فلسفه مانیتورینگ در خط فرمان
• درک مفاهیم حیاتی: Load Average، Uptime و Context Switching
• معماری فایل‌سیستم /proc و نقش آن در مانیتورینگ

بخش دوم: مانیتورینگ و تحلیل پردازنده (CPU)

• کار با ابزارهای کلاسیک: top، htop و تفسیر خروجی آن‌ها
• تحلیل آماری پردازنده با mpstat و sar
• شناسایی فرآیندهایی که CPU را اشغال کرده‌اند با ps و pidstat

بخش سوم: غواصی در دنیای حافظه (Memory)

• تحلیل مصرف حافظه با free و vmstat
• تفاوت کلیدی بین Buffer و Cache و نقش آن‌ها
• شناسایی و عیب‌یابی نشتی حافظه (Memory Leaks)
• مدیریت و مانیتورینگ حافظه مجازی (Swap)

بخش چهارم: مدیریت و ردیابی فرآیندها (Processes)

• تسلط بر دستور ps با تمام سوییچ‌های کاربردی
• مشاهده درخت فرآیندها با pstree
• ردیابی فایل‌های باز و اتصالات شبکه یک فرآیند با lsof
• ردیابی تماس‌های سیستمی (System Calls) با strace

بخش پنجم: تحلیل عملکرد دیسک و ورودی/خروجی (I/O)

• مانیتورینگ زنده I/O دیسک با iostat و iotop
• شناسایی گلوگاه‌های دیسک و مفهوم I/O Wait
• ابزارهای کاربردی برای سنجش سرعت دیسک مانند dd و fio

بخش ششم: مانیتورینگ ترافیک و اتصالات شبکه

• ابزارهای جایگزین netstat: کار با دستور قدرتمند ss
• مانیتورینگ پهنای باند شبکه به صورت زنده با nload و iftop
• تحلیل بسته‌های شبکه در خط فرمان با tcpdump

بخش هفتم: ابزارها و تکنیک‌های پیشرفته

• مقدمه‌ای بر ابزار شگفت‌انگیز perf برای پروفایلینگ در سطح کرنل
• آشنایی با مفاهیم BPF و eBPF و ابزارهای BCC
• استفاده از SystemTap برای اسکریپت‌نویسی و ردیابی پیشرفته

بخش هشتم: اتوماسیون و سناریوهای عملی

• نوشتن اسکریپت‌های Shell برای مانیتورینگ خودکار
• ترکیب ابزارها برای ایجاد داشبوردهای متنی سفارشی
• مطالعات موردی: عیب‌یابی کندی یک وب سرور، تحلیل بار بالای یک دیتابیس و...

همین امروز سفر خود را برای تبدیل شدن به یک متخصص واقعی لینوکس آغاز کنید. با ثبت‌نام در این دوره، کلید کنترل کامل بر سیستم‌های خود را به دست خواهید آورد.