فلش‌کارت‌های آموزشی کاوش در IBM System/360: برنامه‌نویسی قلب تپنده Mainframe با اسمبلر

🎓 دوره آموزشی جامع

📚 اطلاعات دوره

عنوان دوره: دوره کاوش در IBM System/360: برنامه‌نویسی قلب تپنده Mainframe با اسمبلر

موضوع کلی: معماری و سیستم‌های کامپیوتری

موضوع میانی: برنامه‌نویسی و ساختار سیستم‌های Mainframe

📋 سرفصل‌های دوره

• 1. مقدمه‌ای بر انقلاب System/360: یک معماری برای یک دهه
• 2. تاریخچه و تکامل کامپیوترهای Mainframe
• 3. مفاهیم بنیادین: بیت، بایت، کلمه و آدرس‌دهی حافظه
• 4. سیستم‌های عددی: باینری، هگزادسیمال و ده‌دهی
• 5. نمایش کاراکتر: کدگذاری EBCDIC و تفاوت آن با ASCII
• 6. نگاهی کلی به معماری System/360: پردازنده، حافظه و ورودی/خروجی
• 7. معرفی زبان اسمبلی: چرا هنوز اهمیت دارد؟
• 8. ساختار یک برنامه اسمبلی: از دستور اول تا پایان
• 9. ثبات‌های عمومی (General Purpose Registers): اسب‌های بارکش پردازنده
• 10. کلمه وضعیت برنامه (Program Status Word - PSW): قلب کنترل سیستم
• 11. سازمان‌دهی حافظه اصلی (Main Storage)
• 12. فرمت‌های دستورالعمل: RR, RX, RS, SI, SS
• 13. شیوه‌های آدرس‌دهی: آدرس‌پایه و جابجایی (Base-Displacement)
• 14. دستورات پایه‌ای تعریف داده: DC و DS
• 15. شبه‌دستورهای کنترلی: CSECT, USING, DROP, END
• 16. اولین برنامه: بارگذاری و ذخیره‌سازی داده‌ها (L, ST, LR, STR)
• 17. فرآیند اسمبل، پیوند و اجرا (Assemble, Link, and Go)
• 18. خواندن و درک لیست خروجی اسمبلر (Assembly Listing)
• 19. مفهوم لیترال‌ها (Literals) و کاربرد آن‌ها
• 20. دستورات محاسباتی باینری: جمع و تفریق (A, S, AR, SR)
• 21. دستورات ضرب و تقسیم باینری (M, D, MR, DR)
• 22. مفهوم سرریز (Overflow) در محاسبات باینری
• 23. عملیات منطقی: AND, OR, XOR (N, O, X)
• 24. دستورات شیفت: منطقی و حسابی (SLL, SRL, SLA, SRA)
• 25. کار با داده‌های کاراکتری: دستورالعمل MVC
• 26. انتقال فوری کاراکتر: دستورالعمل MVI
• 27. مقایسه منطقی رشته‌های کاراکتری: CLC و CLI
• 28. نمایش داده‌های ده‌دهی پک‌شده (Packed Decimal)
• 29. محاسبات روی داده‌های پک‌شده: AP, SP, ZAP
• 30. ضرب و تقسیم پک‌شده: MP و DP
• 31. نمایش داده‌های ده‌دهی ناحیه‌بندی‌شده (Zoned Decimal)
• 32. تبدیل بین فرمت‌های ده‌دهی: PACK و UNPK
• 33. کد وضعیت (Condition Code) و نقش آن در تصمیم‌گیری
• 34. دستورات مقایسه: C, CR, CL, CP
• 35. انشعاب غیرشرطی: B و BR
• 36. دستورات انشعاب شرطی: BC و BCR
• 37. یادمانه‌های توسعه‌یافته برای انشعاب (Extended Mnemonics)
• 38. ساخت حلقه‌های تکرار: دستورالعمل BCT و BCTR
• 39. انشعاب و پیوند (Branch and Link): BAL و BALR برای فراخوانی زیربرنامه‌ها
• 40. اجرای یک دستورالعمل از حافظه: دستور EX
• 41. تکنیک‌های ساخت جداول انشعاب (Branch Tables)
• 42. مفهوم زیربرنامه (Subroutine) و برنامه‌نویسی ماژولار
• 43. قرارداد پیوند استاندارد (Standard Linkage Convention)
• 44. استفاده از ناحیه ذخیره‌سازی (Save Area)
• 45. روش‌های ارسال پارامتر به زیربرنامه‌ها
• 46. کد ورودی و خروجی استاندارد برای زیربرنامه‌ها (Prologue/Epilogue)
• 47. تعریف نمادهای خارجی: EXTRN و ENTRY
• 48. بخش‌های کنترلی (CSECT) و بخش‌های ساختگی (DSECT)
• 49. فلسفه ورودی/خروجی در S/360: استقلال پردازنده از I/O
• 50. کانال‌ها و کلمات فرمان کانال (Channel Command Words - CCW)
• 51. واحدهای کنترل و دستگاه‌های جانبی
• 52. وقفه ورودی/خروجی (I/O Interrupts)
• 53. ورودی/خروجی فیزیکی در مقابل ورودی/خروجی منطقی
• 54. معرفی روش‌های دسترسی (Access Methods)
• 55. بلوک کنترل داده (Data Control Block - DCB): تعریف فایل‌ها
• 56. باز و بسته کردن فایل‌ها: ماکروهای OPEN و CLOSE
• 57. روش دسترسی ترتیبی (SAM)
• 58. کار با QSAM: ماکروهای GET و PUT
• 59. کار با BSAM: ماکروهای READ و WRITE
• 60. مفهوم بلاک‌بندی و جداسازی رکوردها (Blocking/Deblocking)
• 61. کار با رکوردهایی با طول ثابت و متغیر
• 62. پردازش فایل‌های نواری (Tape Files)
• 63. مفاهیم دستگاه‌های ذخیره‌سازی با دسترسی مستقیم (DASD)
• 64. سازمان‌دهی مجموعه داده‌ها (Data Set Organization)
• 65. روش دسترسی ترتیبی شاخص‌دار (ISAM)
• 66. ایجاد و بارگذاری یک فایل ISAM
• 67. دسترسی ترتیبی و تصادفی به رکوردهای ISAM
• 68. روش دسترسی مستقیم پایه (BDAM)
• 69. آدرس‌دهی رکورد نسبی
• 70. مقدمه‌ای بر ماکروها و اسمبلر ماکرو
• 71. نوشتن یک ماکروی ساده: MACRO و MEND
• 72. پارامترهای موقعیتی و کلیدواژه‌ای در ماکروها
• 73. متغیرهای سیستمی در ماکروها
• 74. اسمبلی شرطی: AIF, AGO, ANOP
• 75. تعریف و استفاده از نمادهای SET
• 76. ساخت حلقه‌ها و منطق پیچیده در ماکروها
• 77. مقدمه‌ای بر سیستم‌عامل OS/360
• 78. نقش زبان کنترل کار (Job Control Language - JCL)
• 79. دستورات اصلی JCL: JOB, EXEC, DD
• 80. انواع وقفه‌های برنامه (Program Interruptions)
• 81. دستور فراخوانی سرپرست (Supervisor Call - SVC)
• 82. ارتباط برنامه با سیستم‌عامل
• 83. حالت مسئله در مقابل حالت سرپرست (Problem State vs. Supervisor State)
• 84. کلیدهای حفاظت از حافظه (Storage Protection Keys)
• 85. کار با بیت‌ها: دستورالعمل Test under Mask (TM)
• 86. دستورالعمل‌های قدرتمند ویرایش: ED و EDMK
• 87. دستورالعمل Translate (TR) برای ترجمه کاراکترها
• 88. دستورالعمل Translate and Test (TRT) برای اسکن رشته‌ها
• 89. مقدمه‌ای بر محاسبات ممیز شناور (Floating-Point)
• 90. ثبات‌های ممیز شناور
• 91. دستورات محاسباتی ممیز شناور
• 92. تکنیک‌های پیشرفته برنامه‌نویسی: برنامه‌های خود-تغییردهنده
• 93. مقدمه‌ای بر اشکال‌زدایی (Debugging)
• 94. درک خطاهای پایان غیرعادی سیستم (System ABENDs)
• 95. درک خطاهای پایان غیرعادی کاربر (User ABENDs)
• 96. نحوه خواندن یک دامپ حافظه (Storage Dump)
• 97. میراث System/360 و تکامل آن به z/Architecture