🎓 دوره آموزشی جامع

📚 اطلاعات دوره

عنوان دوره: تسلط بر Fortran 360: برنامه‌نویسی برای عصر کامپیوترهای مرکزی

موضوع کلی: مبانی و کاربرد کامپیوتر

موضوع میانی: برنامه‌نویسی در محیط‌های محاسباتی

📋 سرفصل‌های دوره (100 موضوع)

• 1. مقدمه‌ای بر عصر کامپیوترهای مرکزی و IBM System/360
• 2. معماری کامپیوتر: واحد پردازش مرکزی، حافظه و تجهیزات جانبی
• 3. مفهوم بیت، بایت و کلمه در معماری 360
• 4. سیستم‌های اعداد: دودویی، هشتی و شانزده‌شانزدهی
• 5. نمایش داده‌ها در کامپیوتر: کدهای EBCDIC و ASCII
• 6. الگوریتم: تعریف و روش‌های بیان آن
• 7. فلوچارت: ابزاری برای ترسیم منطق برنامه
• 8. کارت‌های پانچ: ورودی اصلی برنامه‌ها در عصر کامپیوترهای مرکزی
• 9. آشنایی با سیستم‌عامل OS/360
• 10. مفهوم کار (Job) و پردازش دسته‌ای (Batch Processing)
• 11. زبان‌های برنامه‌نویسی: از زبان ماشین تا Fortran
• 12. تاریخچه و تکامل زبان Fortran
• 13. اولین برنامه Fortran: ساختار و قواعد اولیه
• 14. متغیرها و انواع داده: INTEGER و REAL
• 15. ثابت‌ها: عددی و منطقی
• 16. قانون نام‌گذاری ضمنی (I-N Rule)
• 17. عملگرهای حسابی و اولویت آن‌ها
• 18. عبارت‌های حسابی و دستور تخصیص (=)
• 19. دستورات ساده ورودی و خروجی: READ و WRITE
• 20. آشنایی با فرمت‌بندی ساده خروجی
• 21. دستورات STOP و END
• 22. برچسب‌ها (Labels) و دستور GOTO
• 23. دستور IF منطقی (Logical IF)
• 24. عملگرهای رابطه‌ای (.EQ., .NE., .GT., .LT., .GE., .LE.)
• 25. عملگرهای منطقی: .AND., .OR., .NOT.
• 26. دستور IF حسابی (Arithmetic IF)
• 27. ساختارهای تصمیم‌گیری پیچیده با ترکیبی از دستورات IF
• 28. دستور Computed GOTO
• 29. مقدمه‌ای بر حلقه‌ها و تکرار
• 30. حلقه‌های DO: ساختار، پارامترها و کاربرد
• 31. کنترل جریان در حلقه‌های DO
• 32. حلقه‌های DO تودرتو (Nested DO Loops)
• 33. دستور CONTINUE
• 34. شبیه‌سازی حلقه‌های WHILE با IF و GOTO
• 35. آرایه‌ها: تعریف و کاربرد در محاسبات
• 36. دستور DIMENSION برای تعریف آرایه‌های یک‌بعدی
• 37. کار با آرایه‌های یک‌بعدی (بردارها)
• 38. آرایه‌های چندبعدی (ماتریس‌ها)
• 39. نحوه ذخیره‌سازی آرایه‌ها در حافظه (Column-Major)
• 40. ورودی و خruجی آرایه‌ها
• 41. حلقه‌های DO ضمنی (Implied DO Loops) برای ورودی/خروجی آرایه‌ها
• 42. دستور DATA برای مقداردهی اولیه متغیرها و آرایه‌ها
• 43. مقدمه‌ای بر برنامه‌نویسی ماژولار و زیربرنامه‌ها
• 44. توابع بیانی (Statement Functions)
• 45. توابع (FUNCTION): تعریف، فراخوانی و بازگرداندن مقدار
• 46. زیربرنامه‌ها (SUBROUTINE): تعریف و فراخوانی با دستور CALL
• 47. تفاوت بین FUNCTION و SUBROUTINE
• 48. ارسال آرگومان‌ها به توابع و زیربرنامه‌ها
• 49. آرگومان‌های ساختگی (Dummy Arguments)
• 50. ارسال آرایه‌ها به زیربرنامه‌ها
• 51. بلوک COMMON: اشتراک‌گذاری داده‌ها بین واحدهای برنامه
• 52. بلوک COMMON نام‌گذاری شده (Labeled COMMON)
• 53. دستور EQUIVALENCE
• 54. متغیرهای با دقت مضاعف (DOUBLE PRECISION)
• 55. کار با اعداد مختلط (COMPLEX)
• 56. نوع داده LOGICAL
• 57. مقدمه‌ای بر دستور FORMAT
• 58. فرمت‌های I, F, E برای داده‌های عددی
• 59. فرمت G: فرمت عمومی
• 60. مشخص‌کننده‌های تکرار در دستور FORMAT
• 61. فرمت A برای پردازش کاراکترها
• 62. فرمت H (Hollerith) و رشته‌های لیترال برای عناوین
• 63. فرمت‌های کنترلی: X, T, /
• 64. گروه‌بندی و تودرتویی در دستور FORMAT
• 65. ارتباط دستور FORMAT با لیست ورودی/خروجی
• 66. خواندن و نوشتن چندین رکورد با یک دستور I/O
• 67. مقدمه‌ای بر فایل‌ها و واحدهای ورودی/خruجی (Unit)
• 68. فایل‌های با دسترسی ترتیبی (Sequential Access)
• 69. دستور OPEN و CLOSE برای مدیریت فایل‌ها
• 70. دستور REWIND برای بازگشت به ابتدای فایل
• 71. دستور BACKSPACE برای بازگشت یک رکورد
• 72. دستور ENDFILE برای نوشتن نشانگر پایان فایل
• 73. کار با نوار مغناطیسی به عنوان فایل ترتیبی
• 74. فایل‌های با دسترسی مستقیم (Direct Access)
• 75. دستور DEFINE FILE
• 76. دستورات READ و WRITE برای فایل‌های دسترسی مستقیم
• 77. ورودی/خروجی بدون فرمت (Unformatted I/O)
• 78. دستور BLOCK DATA برای مقداردهی بلوک COMMON
• 79. دستور EXTERNAL و INTRINSIC
• 80. توابع ذاتی (Intrinsic Functions) در Fortran: ریاضی و مثلثاتی
• 81. زبان کنترل کار (JCL): مقدمه‌ای بر دستورات JOB, EXEC, DD
• 82. فرایند کامپایل، پیوند (Link) و اجرا (Go) در محیط Mainframe
• 83. کارت‌های کنترل کامپایلر Fortran (Compiler Control Cards)
• 84. دستور DD برای تعریف مجموعه داده‌ها (Data Sets)
• 85. یک مثال کامل JCL برای اجرای برنامه Fortran
• 86. تحلیل خطاهای زمان کامپایل (Compilation Errors)
• 87. تحلیل خطاهای زمان اجرا (Execution Errors)
• 88. اشکال‌زدایی: استفاده استراتژیک از دستورات WRITE
• 89. خواندن یک Dump حافظه ساده
• 90. ملاحظات کارایی و بهینه‌سازی کد در محیط Mainframe
• 91. مدیریت حافظه و استفاده بهینه از آرایه‌ها
• 92. مروری بر کتابخانه‌های علمی System/360 مانند SSP
• 93. ادغام زیربرنامه‌های اسمبلی با Fortran
• 94. مثال کاربردی ۱: حل دستگاه معادلات خطی
• 95. مثال کاربردی ۲: انتگرال‌گیری عددی
• 96. مثال کاربردی ۳: مرتب‌سازی داده‌ها
• 97. پروژه نهایی: حل یک مسئله مهندسی یا علمی
• 98. میراث Fortran و System/360 در محاسبات مدرن
• 99. جمع‌بندی نهایی و مسیرهای یادگیری بیشتر