دوره DOS/ES: کالبدشکافی معماری و مدیریت منابع دیسک همراه با فلش‌کارت آموزشی — ارائه روی فلش مموری

🎓 دوره آموزشی جامع

📚 اطلاعات دوره

عنوان دوره: دوره DOS/ES: کالبدشکافی معماری و مدیریت منابع دیسک

موضوع کلی: سیستم‌عامل‌ها

موضوع میانی: مبانی و اصول سیستم‌عامل‌های دیسک‌محور

📋 سرفصل‌های دوره

• 1. مقدمه‌ای بر سیستم‌عامل‌ها و نقش آن‌ها
• 2. تاریخچه سیستم‌عامل‌های دیسک‌محور (DOS)
• 3. معرفی Plattenbetriebssystem DOS/ES و جایگاه تاریخی آن
• 4. معماری کامپیوترهای میزبان (Mainframe) و اجزای کلیدی
• 5. پردازش دسته‌ای (Batch Processing) در مقابل پردازش تعاملی
• 6. مفاهیم پایه: کار (Job)، مرحله کار (Job Step) و وظیفه (Task)
• 7. ساختار کلی و اجزای اصلی DOS/ES
• 8. رابط سخت‌افزار و نرم‌افزار: کانال‌ها و واحدهای کنترل
• 9. حافظه اصلی: آدرس‌دهی و حفاظت از حافظه
• 10. نقش Supervisor (ناظر) و حالت‌های پردازنده
• 11. مفهوم وقفه‌ها (Interrupts) و مدیریت آن‌ها
• 12. راه‌اندازی اولیه سیستم (Initial Program Load - IPL)
• 13. معرفی زبان کنترل کار (Job Control Language - JCL)
• 14. مفهوم استقلال از دستگاه (Device Independence)
• 15. فرآیند تولید سیستم (System Generation - SYSGEN): یک نگاه کلی
• 16. مدیریت کار و جریان ورودی کارها (Job Entry Subsystem - JES)
• 17. ساختار و نحو پایه‌ای دستورات JCL
• 18. دستور JOB: تعریف یک واحد کار
• 19. دستور EXEC: اجرای برنامه‌ها و رویه‌ها
• 20. دستور DD: تعریف داده‌ها و تخصیص منابع
• 21. پارامترهای کلیدی در دستور DD: DSN, DISP, UNIT, VOL
• 22. پارامتر SPACE: تخصیص فضا روی دیسک
• 23. پارامتر DCB: تعریف مشخصات بلوک داده
• 24. رویه‌های کاتالوگ‌شده (Cataloged Procedures)
• 25. نادیده گرفتن و افزودن پارامترها در رویه‌ها
• 26. دستورات درون جریانی (In-stream Data) با DD * و DD DATA
• 27. صف‌بندی کارها و اولویت‌بندی اجرا
• 28. مدیریت وظایف (Task Management) توسط Supervisor
• 29. حالت‌های مختلف یک وظیفه: آماده، در حال اجرا، منتظر
• 30. خاتمه عادی و غیرعادی برنامه‌ها (ABEND)
• 31. مبانی ذخیره‌سازی روی دیسک مغناطیسی
• 32. ساختار فیزیکی دیسک: سیلندر، شیار (Track) و سکتور
• 33. آدرس‌دهی فیزیکی و هندسه دیسک (CHS)
• 34. مفهوم Volume و برچسب‌گذاری Volume
• 35. جدول محتویات Volume (Volume Table of Contents - VTOC)
• 36. ساختار و مدخل‌های VTOC
• 37. مفهوم مجموعه داده (Data Set)
• 38. نام‌گذاری مجموعه‌های داده و قواعد آن
• 39. بلوک کنترل مجموعه داده (Data Set Control Block - DSCB)
• 40. سازماندهی داده‌ها: مفاهیم رکورد و بلوک
• 41. فاکتور بلوک‌بندی (Blocking Factor) و بهینه‌سازی I/O
• 42. روش‌های دسترسی به داده‌ها (Access Methods)
• 43. سازماندهی ترتیبی (Sequential Organization)
• 44. روش دسترسی ترتیبی (Sequential Access Method - SAM)
• 45. پردازش فایل‌های ترتیبی: ایجاد، خواندن و به‌روزرسانی
• 46. سازماندهی شاخص‌دار ترتیبی (Indexed Sequential Organization)
• 47. روش دسترسی شاخص‌دار ترتیبی (Indexed Sequential Access Method - ISAM)
• 48. ساختار فایل‌های ISAM: ناحیه اصلی، ناحیه شاخص و ناحیه سرریز
• 49. نگهداری و سازماندهی مجدد فایل‌های ISAM
• 50. سازماندهی مستقیم (Direct/Random Organization)
• 51. روش دسترسی مستقیم (Direct Access Method - DAM)
• 52. تکنیک‌های آدرس‌دهی نسبی و کلید به آدرس
• 53. سازماندهی افرازبندی شده (Partitioned Organization)
• 54. مجموعه‌های داده افرازبندی شده (Partitioned Data Sets - PDS)
• 55. ساختار PDS: دایرکتوری و اعضا (Members)
• 56. کاربردهای PDS: کتابخانه‌های برنامه و رویه
• 57. مدیریت فضای دیسک: تخصیص اولیه و ثانویه
• 58. فضاهای خالی و یکپارچه‌سازی (Defragmentation) دیسک
• 59. مفهوم کاتالوگ سیستم و نقش آن در یافتن داده‌ها
• 60. برچسب‌های استاندارد و غیراستاندارد مجموعه‌های داده
• 61. معماری زیرسیستم ورودی/خروجی (I/O Subsystem)
• 62. ناظر ورودی/خروجی (I/O Supervisor - IOS)
• 63. برنامه‌های کانال (Channel Programs) و CCW
• 64. تفاوت ورودی/خروجی منطقی و فیزیکی (LIOCS vs. PIOCS)
• 65. مدیریت بافرها (Buffer Management)
• 66. تکنیک‌های بافرینگ: ساده، تعویضی و زنجیره‌ای
• 67. مدیریت دستگاه‌های کاراکتری: کارت‌خوان و چاپگر
• 68. مفهوم Spooling و مدیریت صف‌های چاپ
• 69. مدیریت دستگاه‌های ذخیره‌سازی ترتیبی: نوارهای مغناطیسی
• 70. برچسب‌گذاری و فرمت‌بندی نوارهای مغناطیسی
• 71. مدیریت دستگاه‌های دسترسی مستقیم (DASD)
• 72. تخصیص و آزادسازی دستگاه‌ها
• 73. رسیدگی به خطاهای ورودی/خروجی
• 74. مفهوم واحدهای منطقی و فیزیکی (Logical vs. Physical Units)
• 75. تعریف دستگاه‌ها در فرآیند SYSGEN
• 76. چرخه حیات یک برنامه: از کد منبع تا اجرای نهایی
• 77. زبان اسمبلی و ماکروهای سیستمی
• 78. کامپایلرها و پیش‌پردازنده‌ها در DOS/ES
• 79. ویرایشگر پیوند (Linkage Editor): وظایف و عملکرد
• 80. مفهوم ماژول‌های بارگذاری (Load Modules)
• 81. ساختار و انواع کتابخانه‌ها (Libraries)
• 82. کتابخانه هسته (Core Image Library)
• 83. کتابخانه ماژول‌های قابل جابجایی (Relocatable Library)
• 84. کتابخانه رویه‌ها (Procedure Library - PROCLIB)
• 85. بارگذار برنامه (Program Loader) و فرآیند بارگذاری
• 86. ابزارهای سیستمی (System Utilities): نگاهی کلی
• 87. ابزارهای مدیریت مجموعه داده: IEBGENER, IEBCOPY, IEHPROGM
• 88. ابزار مرتب‌سازی و ادغام (Sort/Merge Utility)
• 89. ابزارهای مدیریت VTOC و کاتالوگ
• 90. رابط برنامه‌نویسی کاربردی (API) و فراخوانی‌های سیستمی
• 91. امنیت در DOS/ES: حفاظت از داده‌ها و منابع
• 92. مکانیزم‌های رمز عبور و سطوح دسترسی
• 93. ثبت وقایع (Logging) و حسابرسی (Auditing) سیستم
• 94. مدیریت خطا و بازیابی (Error Handling and Recovery)
• 95. تحلیل و تفسیر کدهای خاتمه غیرعادی (ABEND codes)
• 96. تکنیک‌های Dump و اشکال‌زدایی برنامه‌ها
• 97. نظارت بر عملکرد سیستم و بهینه‌سازی (Performance Tuning)
• 98. فرآیند تولید سیستم (SYSGEN) به‌صورت تفصیلی
• 99. مقایسه DOS/ES با سیستم‌عامل‌های معاصر (OS/360, MVS)
• 100. میراث DOS/ES و تأثیر آن بر معماری سیستم‌عامل‌های مدرن