🎓 دوره آموزشی جامع

📚 اطلاعات دوره

عنوان دوره: دستیابی به انعطاف‌پذیری در نرم‌افزار با SOLID

موضوع کلی: برنامه نویسی

موضوع میانی: اصول SOLID

📋 سرفصل‌های دوره (100 موضوع)

• 1. مقدمه‌ای بر پیچیدگی در نرم‌افزار
• 2. کد شکننده (Fragile) چیست و چرا یک مشکل است؟
• 3. کد انعطاف‌ناپذیر (Rigid) و هزینه‌های آن
• 4. معرفی اصول SOLID به عنوان راه حل
• 5. تاریخچه و هدف اصلی SOLID
• 6. مروری سریع بر پنج اصل SOLID
• 7. مفاهیم کلیدی: وابستگی (Coupling)
• 8. مفاهیم کلیدی: انسجام (Cohesion)
• 9. ارتباط بین وابستگی کم و انسجام بالا
• 10. یادآوری مفاهیم شیءگرایی: کپسوله‌سازی (Encapsulation)
• 11. یادآوری مفاهیم شیءگرایی: وراثت (Inheritance)
• 12. یادآوری مفاهیم شیءگرایی: چندریختی (Polymorphism)
• 13. یادآوری مفاهیم شیءگرایی: انتزاع (Abstraction)
• 14. چرا اصول SOLID برای طراحی مدرن نرم‌افزار حیاتی هستند؟
• 15. آماده‌سازی محیط و پروژه نمونه برای دوره
• 16. تعریف اصل تک مسئولیتی (SRP)
• 17. "مسئولیت" واقعا به چه معناست؟
• 18. مفهوم "دلیل برای تغییر" (Reason to Change)
• 19. شناسایی نقض SRP در کد: علائم و نشانه‌ها
• 20. مثال عملی: کلاس خدا (God Class) و نقض SRP
• 21. تجزیه یک کلاس بزرگ به کلاس‌های کوچکتر و تک مسئولیتی
• 22. نقش SRP در افزایش خوانایی و قابلیت نگهداری کد
• 23. SRP و ارتباط آن با انسجام بالا (High Cohesion)
• 24. مطالعه موردی: ریفکتورینگ کلاس User با چندین مسئولیت
• 25. SRP در لایه‌های مختلف نرم‌افزار (UI, Business, Data)
• 26. چالش‌ها و هزینه‌های اعمال بیش از حد SRP
• 27. الگوهای طراحی مرتبط با SRP: Facade Pattern
• 28. ابزارهایی برای تحلیل و شناسایی نقض SRP
• 29. تمرین عملی: پیدا کردن و اصلاح نقض SRP در یک پروژه
• 30. جمع‌بندی SRP: مزایا و معایب
• 31. تعریف اصل باز/بسته (OCP)
• 32. "باز برای توسعه، بسته برای تغییر" به چه معناست؟
• 33. نقش کلیدی انتزاع (Abstraction) در پیاده‌سازی OCP
• 34. شناسایی نقض OCP: جستجوی دستورات if/else و switch
• 35. مثال عملی: افزودن یک قابلیت جدید بدون تغییر کد موجود
• 36. معرفی الگوی استراتژی (Strategy Pattern) به عنوان راهکار OCP
• 37. پیاده‌سازی عملی Strategy Pattern برای رعایت OCP
• 38. معرفی الگوی متد قالب (Template Method Pattern)
• 39. پیاده‌سازی عملی Template Method برای رعایت OCP
• 40. OCP و افزونه‌ها (Plugins): معماری قابل توسعه
• 41. مطالعه موردی: ریفکتورینگ یک سیستم پردازش سفارش برای OCP
• 42. چالش‌های پیاده‌سازی OCP: پیش‌بینی تغییرات آینده
• 43. ارتباط OCP با اصل تک مسئولیتی (SRP)
• 44. تمرین عملی: توسعه یک قابلیت جدید با رعایت OCP
• 45. جمع‌بندی OCP: دستیابی به پایداری در برابر تغییرات
• 46. تعریف اصل جایگزینی لیسکوف (LSP)
• 47. اهمیت وراثت صحیح: رابطه "is-a"
• 48. مفهوم قرارداد رفتاری (Behavioral Contract)
• 49. شناسایی نقض LSP: رفتار غیرمنتظره در کلاس‌های فرزند
• 50. مثال کلاسیک نقض LSP: مستطیل و مربع
• 51. تحلیل عمیق مشکل مستطیل و مربع و راه‌حل‌های آن
• 52. پیش‌شرط‌ها (Preconditions) و پس‌شرط‌ها (Postconditions)
• 53. قوانین LSP: تقویت پیش‌شرط‌ها مجاز نیست
• 54. قوانین LSP: تضعیف پس‌شرط‌ها مجاز نیست
• 55. نامتغیرها (Invariants) و نقش آن‌ها در LSP
• 56. مطالعه موردی: ریفکتورینگ یک سلسله‌مراتب وراثت برای رعایت LSP
• 57. پرهیز از پرتاب NotImplementedException در متدهای override شده
• 58. LSP و ارتباط آن با اصل باز/بسته (OCP)
• 59. تمرین عملی: شناسایی و اصلاح نقض LSP در یک سلسله‌مراتب کلاس
• 60. جمع‌بندی LSP: تضمین صحت رفتار در سلسله مراتب وراثت
• 61. تعریف اصل تفکیک اینترفیس (ISP)
• 62. مشکل اینترفیس‌های بزرگ و فربه (Fat Interfaces)
• 63. "کلاینت‌ها نباید مجبور به وابستگی به متدهایی شوند که استفاده نمی‌کنند"
• 64. شناسایی نقض ISP: پیاده‌سازی‌های خالی یا استثناها
• 65. مثال عملی: تفکیک یک اینترفیس IWorker بزرگ
• 66. مفهوم اینترفیس‌های نقش (Role Interfaces)
• 67. چگونگی طراحی اینترفیس‌های کوچک و منسجم
• 68. مطالعه موردی: ریفکتورینگ یک سیستم با اینترفیس‌های بزرگ
• 69. ISP و تاثیر آن بر کاهش وابستگی (Decoupling)
• 70. الگوی آداپتور (Adapter Pattern) به عنوان راهکاری برای ISP
• 71. ارتباط ISP با اصل تک مسئولیتی (SRP) در سطح اینترفیس
• 72. ISP در زبان‌های بدون اینترفیس صریح (مانند پایتون)
• 73. چالش‌ها: چه زمانی یک اینترفیس "بیش از حد" بزرگ است؟
• 74. تمرین عملی: تفکیک یک اینترفیس بزرگ در پروژه نمونه
• 75. جمع‌بندی ISP: ایجاد کدهای ماژولار و انعطاف‌پذیر
• 76. تعریف اصل وارونگی وابستگی (DIP)
• 77. ماژول‌های سطح بالا در مقابل ماژول‌های سطح پایین
• 78. قانون اول DIP: ماژول‌های سطح بالا نباید به ماژول‌های سطح پایین وابسته باشند
• 79. قانون دوم DIP: هر دو باید به انتزاع‌ها (Abstractions) وابسته باشند
• 80. وارونگی وابستگی در عمل: کنترل جریان چگونه معکوس می‌شود؟
• 81. مفهوم وارونگی کنترل (Inversion of Control - IoC)
• 82. معرفی تزریق وابستگی (Dependency Injection - DI)
• 83. انواع تزریق وابستگی: Constructor, Setter, Interface Injection
• 84. پیاده‌سازی عملی تزریق وابستگی از طریق Constructor
• 85. نقش کانتینرهای IoC/DI در مدیریت وابستگی‌ها
• 86. مطالعه موردی: ریفکتورینگ یک کلاس با وابستگی‌های مستقیم (Hard-coded)
• 87. DIP و معماری لایه‌ای: شکستن وابستگی بین لایه‌ها
• 88. ارتباط DIP با اصل باز/بسته (OCP)
• 89. تمرین عملی: حذف وابستگی مستقیم و پیاده‌سازی DIP
• 90. جمع‌بندی DIP: کلید دستیابی به معماری قابل تست و ماژولار
• 91. هم‌افزایی اصول SOLID: چگونه این پنج اصل با هم کار می‌کنند
• 92. مطالعه موردی جامع: طراحی یک ویژگی جدید با رعایت تمام اصول SOLID
• 93. اصول SOLID در مقابل اصول دیگر: DRY, KISS, YAGNI
• 94. SOLID و الگوهای طراحی (Design Patterns): یک رابطه دوطرفه
• 95. کاربرد SOLID در معماری‌های مدرن: معماری پاک (Clean Architecture)
• 96. کاربرد SOLID در میکروسرویس‌ها
• 97. تست‌پذیری (Testability) به عنوان محصول جانبی رعایت SOLID
• 98. اشتباهات رایج و ضدالگوها (Anti-Patterns) در پیاده‌سازی SOLID
• 99. هزینه و پیچیدگی SOLID: چه زمانی باید از آن‌ها چشم‌پوشی کرد؟
• 100. جمع‌بندی دوره و گام‌های بعدی برای تبدیل شدن به یک معمار نرم‌افزار بهتر