چرا امنیت سایبری OT اهمیت دارد؟

سیستم‌های OT، برخلاف سیستم‌های فناوری اطلاعات (IT) که عمدتاً بر پردازش داده‌ها تمرکز دارند، مستقیماً با دنیای فیزیکی تعامل دارند. این سیستم‌ها فرآیندهای صنعتی را کنترل و نظارت می‌کنند و هرگونه اختلال یا نفوذ به آن‌ها می‌تواند منجر به عواقب وخیمی چون توقف تولید، خسارات مالی هنگفت، آسیب‌های زیست‌محیطی، و حتی تهدید جانی برای انسان‌ها شود. مهاجمان سایبری با هدف قرار دادن این سیستم‌ها، می‌توانند زیرساخت‌های حیاتی را فلج کرده و اختلال گسترده‌ای در سطح ملی یا بین‌المللی ایجاد نمایند.

درک عمیق از معماری، پروتکل‌ها و آسیب‌پذیری‌های خاص سیستم‌های OT، اولین گام برای پیاده‌سازی یک استراتژی امنیتی مؤثر است. این دوره با ارائه یک دیدگاه جامع، شما را با این پیچیدگی‌ها آشنا می‌سازد.

آنچه در این دوره خواهید آموخت:

این دوره آموزشی، گستره وسیعی از مباحث مرتبط با امنیت سایبری OT را پوشش می‌دهد تا دانش شما را از سطح مبانی تا کاربردهای عملی ارتقا بخشد:

• آشنایی با سیستم‌های ICS/SCADA: درک عمیق معماری، اجزا و نحوه عملکرد سیستم‌های کنترل صنعتی، SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition)، DCS (Distributed Control System) و PLC (Programmable Logic Controller).
• پروتکل‌های صنعتی و امنیت آن‌ها: بررسی پروتکل‌های ارتباطی رایج در محیط‌های OT مانند Modbus TCP/IP، DNP3، OPC UA، Profinet و شناسایی آسیب‌پذیری‌های امنیتی مرتبط با هر پروتکل.
• تهدیدات و آسیب‌پذیری‌های OT: شناسایی انواع حملات سایبری که سیستم‌های OT را هدف قرار می‌دهند، از جمله بدافزارها، حملات منع سرویس (DoS)، حملات مرد میانی (MitM)، و حملات هدفمند (APT).
• معماری امنیتی OT: اصول طراحی و پیاده‌سازی معماری‌های امنیتی مناسب برای شبکه‌های OT، شامل مفاهیمی چون تقسیم‌بندی شبکه (Network Segmentation)، دیواره‌های آتش (Firewalls) مخصوص OT، و سیستم‌های تشخیص نفوذ (IDS/IPS) برای محیط‌های صنعتی.
• مدیریت دارایی‌های OT: روش‌های شناسایی، دسته‌بندی و مدیریت دارایی‌های فیزیکی و نرم‌افزاری در محیط‌های OT به منظور کاهش سطح حمله.
• امنیت فیزیکی در OT: بررسی اهمیت امنیت فیزیکی در کنار امنیت سایبری برای محافظت از تجهیزات و زیرساخت‌های حیاتی.
• مانیتورینگ و پاسخ به حوادث در OT: یادگیری تکنیک‌های لازم برای نظارت مستمر بر فعالیت‌های شبکه OT، شناسایی رخدادهای امنیتی و اجرای پروتکل‌های واکنش سریع به حوادث.
• استانداردها و چارچوب‌های امنیتی OT: آشنایی با استانداردهای بین‌المللی مانند ISA/IEC 62443 که به عنوان چارچوبی جامع برای امنیت سایبری در سیستم‌های اتوماسیون صنعتی و کنترل در نظر گرفته می‌شود.
• مطالعات موردی (Case Studies): بررسی نمونه‌های واقعی از حملات سایبری موفق به صنایع و سیستم‌های OT و درس‌های آموخته شده از آن‌ها.

مخاطبان دوره:

این دوره برای طیف وسیعی از متخصصان و علاقه‌مندان طراحی شده است:

• مهندسان اتوماسیون صنعتی و کنترل
• کارشناسان و مدیران امنیت سایبری
• متخصصان IT که مسئولیت مدیریت شبکه‌های OT را بر عهده دارند
• مدیران عملیاتی در صنایع حساس
• پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های مرتبط با امنیت سایبری و مهندسی
• هر کسی که به دنبال درک عمیق‌تر از امنیت در زیرساخت‌های حیاتی است.

پیش‌نیازها:

اگرچه این دوره مبانی را پوشش می‌دهد، داشتن پیش‌زمینه‌های زیر به بهره‌وری بیشتر شما کمک خواهد کرد:

• آشنایی با مفاهیم پایه‌ای شبکه‌های کامپیوتری (TCP/IP، DNS، DHCP).
• درک ابتدایی از سیستم‌عامل‌ها (Windows و Linux).
• آشنایی اولیه با مفاهیم کلی امنیت سایبری (فایروال، آنتی‌ویروس).

با این حال، اگر دانش اولیه‌ای در این زمینه‌ها ندارید، ارائه محتوا به گونه‌ای است که بتوانید مفاهیم را به تدریج فرا بگیرید.

چرا این دوره را تهیه کنید؟

آموزش جامع و کاربردی: محتوای دوره به گونه‌ای طراحی شده که هم دانش نظری و هم مهارت‌های عملی لازم را در اختیار شما قرار دهد. با مطالعه مطالعات موردی و سناریوهای واقعی، درک عملی از تهدیدات و راهکارها پیدا خواهید کرد.

ارائه بر روی فلش مموری 32GB: این دوره به صورت فیزیکی بر روی یک فلش مموری با ظرفیت بالا ارائه می‌شود. این روش دسترسی به محتوای آموزشی را برای شما آسان و سریع می‌سازد و نیاز به دانلود حجیم را از بین می‌برد. شما همیشه و همه‌جا می‌توانید به مطالب دسترسی داشته باشید.

به‌روز و مطابق با استانداردهای روز: محتوای این دوره در سال 2021-2022 تدوین شده و آخرین تحولات و تهدیدات در حوزه امنیت سایبری OT را منعکس می‌کند.

فرصت‌های شغلی: با توجه به افزایش حملات سایبری به صنایع، تقاضا برای متخصصان امنیت OT در حال رشد چشمگیری است. این دوره می‌تواند دریچه‌ای نو به سوی فرصت‌های شغلی ارزشمند در این حوزه برای شما بگشاید.

ساختار دوره:

دوره به بخش‌های مختلفی تقسیم شده است تا یادگیری به صورت مرحله به مرحله و منطقی انجام شود:

• ماژول 1: مقدمه‌ای بر OT و ICS/SCADA
  • تعریف OT و تفاوت آن با IT
  • معماری‌های رایج ICS/SCADA
  • اجزای اصلی سیستم‌های کنترل (PLC, HMI, SCADA Server)
  • نقش سیستم‌های OT در صنایع مختلف
• ماژول 2: پروتکل‌های ارتباطی صنعتی
  • بررسی پروتکل‌هایی مانند Modbus، DNP3، Profibus، OPC
  • آسیب‌پذیری‌های امنیتی رایج در پروتکل‌ها
  • راهکارهای امن‌سازی پروتکل‌های صنعتی
• ماژول 3: تهدیدات و ریسک‌های امنیت OT
  • معرفی انواع بدافزارهای مخصوص OT
  • حملات فیشینگ و مهندسی اجتماعی در محیط OT
  • آسیب‌پذیری‌های شناخته شده در تجهیزات OT
  • بررسی نمونه‌های واقعی از حملات موفق
• ماژول 4: معماری امنیتی OT
  • اصول تقسیم‌بندی شبکه‌ OT
  • پیاده‌سازی فایروال‌های صنعتی
  • سیستم‌های تشخیص و جلوگیری از نفوذ (IDS/IPS) در OT
  • مفاهیم Zone و Conduit بر اساس ISA/IEC 62443
• ماژول 5: مدیریت امنیت و پاسخ به حوادث
  • مدیریت وصله (Patch Management) در محیط OT
  • نظارت و لاگ‌برداری (Logging)
  • تدوین طرح واکنش به حوادث
  • بازیابی پس از فاجعه (Disaster Recovery)
• ماژول 6: استانداردها و بهترین شیوه‌ها
  • نگاهی عمیق‌تر به استاندارد ISA/IEC 62443
  • سایر استانداردهای مرتبط (NIST SP 800-82)
  • تکنیک‌های ارزیابی ریسک