• مبانی تست عملکرد: درک اصول و مفاهیم کلیدی تست عملکرد، از جمله انواع تست‌ها (استرس، بار، پیک و استقامت) و متریک‌های مهم (مانند زمان پاسخ، توان عملیاتی و نرخ خطا).
• آشنایی کامل با K6: نحوه نصب، پیکربندی و اجرای اولین تست‌ها با K6، همراه با درک معماری و فلسفه طراحی این ابزار.
• نوشتن اسکریپت‌های تست با جاوااسکریپت: یادگیری نحوه ایجاد تست‌های عملکردی پیچیده با استفاده از سینتکس جاوااسکریپت، شامل سناریوها، تکرارها و توابع کمکی برای شبیه‌سازی دقیق رفتار کاربران واقعی.
• متریک‌ها و آستانه‌ها (Thresholds): چگونگی تعریف و پایش متریک‌های عملکردی و تعریف آستانه‌ها برای سنجش عملکرد و اطمینان از رعایت استانداردهای سطح سرویس (SLA) و جلوگیری از رگرسیون عملکردی.
• بررسی‌ها (Checks) و گروه بندی (Grouping): نحوه اعتبارسنجی پاسخ‌های سرور برای اطمینان از صحت عملکرد و سازماندهی تست‌ها برای خوانایی بیشتر و تحلیل دقیق‌تر نتایج.
• داده‌های تست و پارامترسازی: استفاده از داده‌های خارجی (مانند فایل‌های CSV و JSON) برای شبیه‌سازی کاربران متعدد و سناریوهای متنوع با داده‌های واقعی یا تولید داده‌های داینامیک در حین تست.
• ادغام K6 با ابزارهای گزارش‌گیری و مانیتورینگ: نحوه اتصال K6 به ابزارهایی مانند InfluxDB و Grafana برای ذخیره‌سازی، مشاهده و تحلیل بصری نتایج تست‌ها در قالب داشبوردهای قدرتمند.
• ادغام در خطوط CI/CD: پیاده‌سازی تست‌های عملکردی در فرآیند استقرار مداوم (CI/CD) برای اطمینان از کیفیت و پایداری مداوم نرم‌افزار در هر مرحله از توسعه.
• بهینه‌سازی و عیب‌یابی: تکنیک‌ها و استراتژی‌های شناسایی و رفع گلوگاه‌های عملکردی در سیستم‌های نرم‌افزاری و زیرساخت‌ها، از جمله بهینه‌سازی دیتابیس، APIها و منطق برنامه.

این دوره برای هر توسعه‌دهنده، مهندس تضمین کیفیت (QA Engineer)، متخصص DevOps، یا هر فردی که به دنبال بهبود مهارت‌های خود در زمینه تست عملکرد و ساخت سیستم‌های پایدارتر است، ارزش بالایی دارد. با گذراندن این دوره، شما:

• مهارت‌های کاربردی کسب می‌کنید: با یادگیری K6، یک ابزار قدرتمند و مدرن به جعبه ابزار مهندسی خود اضافه خواهید کرد که در بازار کار فعلی و آینده بسیار مورد تقاضا است.
• سیستم‌های مقاوم‌تری می‌سازید: قادر خواهید بود قبل از اینکه مشکلات عملکردی در محیط واقعی کاربران بروز کنند، گلوگاه‌ها را شناسایی کرده و آن‌ها را رفع کنید، در نتیجه سیستم‌هایی با پایداری، مقیاس‌پذیری و کارایی بالاتر ارائه می‌دهید.
• تصمیمات داده‌محور می‌گیرید: با درک صحیح متریک‌های عملکردی و توانایی تحلیل دقیق نتایج تست، می‌توانید بر اساس داده‌های واقعی، تصمیمات آگاهانه‌تری در مورد بهینه‌سازی و معماری نرم‌افزار خود بگیرید.
• روند توسعه را تسریع می‌بخشید: با ادغام تست‌های عملکردی در فرآیند CI/CD، می‌توانید با اطمینان خاطر بیشتری کد را منتشر کنید، چرخه‌های انتشار را کوتاه‌تر کرده و زمان عرضه به بازار (Time-to-Market) را کاهش دهید.
• تجربه کاربری را بهبود می‌بخشید: وب‌سایت‌ها و برنامه‌هایی که عملکرد بهتری دارند و سریع‌تر پاسخ می‌دهند، تجربه کاربری مطلوب‌تری را نیز فراهم می‌کنند که مستقیماً منجر به افزایش رضایت مشتری و موفقیت کسب و کار می‌شود.

برای استفاده حداکثری و بهینه از محتوای این دوره، داشتن دانش و ابزارهای زیر توصیه می‌شود. این پیش‌نیازها به شما کمک می‌کنند تا مفاهیم را سریع‌تر درک کرده و تمرینات را با سهولت بیشتری انجام دهید:

• آشنایی با مفاهیم اولیه برنامه‌نویسی: درک کلی از منطق برنامه‌نویسی، توابع، متغیرها و ساختارهای داده برای نوشتن اسکریپت‌ها.
• دانش مقدماتی جاوااسکریپت: از آنجایی که K6 از جاوااسکریپت برای نوشتن اسکریپت‌ها استفاده می‌کند، آشنایی با سینتکس، مفاهیم پایه (مانند توابع، متغیرها، آرایه‌ها، آبجکت‌ها) و اصول ES6 ضروری است.
• آشنایی با محیط خط فرمان (Command Line Interface): توانایی اجرای دستورات پایه در ترمینال یا Command Prompt برای نصب K6 و اجرای تست‌ها.
• درک اولیه از HTTP/HTTPS: آشنایی با نحوه عملکرد پروتکل HTTP، متدهای درخواست (GET, POST)، کدهای وضعیت، و مفاهیم درخواست و پاسخ وب.
• یک ویرایشگر کد: استفاده از یک ویرایشگر کد مناسب مانند VS Code، Sublime Text یا IntelliJ IDEA برای نوشتن و مدیریت اسکریپت‌های K6.

نگران نباشید اگر در برخی از این زمینه‌ها مبتدی هستید، این دوره با زبانی ساده و گام به گام پیش می‌رود و تلاش می‌کند تا مفاهیم را از پایه آموزش دهد، اما داشتن این پیش‌زمینه‌ها روند یادگیری شما را تسهیل خواهد کرد و به شما کمک می‌کند تا به سرعت به سطح بالایی از تسلط برسید.

این دوره با ساختاری منطقی و کاربردی طراحی شده تا شما را از صفر تا صد تسلط بر K6 همراهی کند. هر بخش شامل توضیحات نظری جامع، مثال‌های کد عملی قابل اجرا و گاهی تمرینات کاربردی است تا درک شما را از مفاهیم عمیق‌تر سازد و مهارت‌های عملی شما را تقویت کند. در ادامه نگاهی دقیق‌تر به سرفصل‌های اصلی دوره خواهیم داشت:

• مقدمه‌ای بر تست عملکرد و K6:
  • ضرورت تست عملکرد: چرا در عصر حاضر، سنجش عملکرد نرم‌افزار اهمیت حیاتی دارد؟ بررسی عواقب عدم تست عملکرد، از جمله نارضایتی کاربران، از دست دادن درآمد، و آسیب به اعتبار برند.
  • آشنایی با K6: معرفی K6 به عنوان یک ابزار مدرن و قدرتمند برای تست بار و عملکرد، بررسی مزایای منحصر به فرد آن مانند قابلیت برنامه‌نویسی با جاوااسکریپت، سبک بودن و ادغام‌پذیری بالا. معماری داخلی K6 و تفاوت آن با ابزارهای سنتی مانند JMeter یا LoadRunner.
  • نصب و راه‌اندازی: راهنمای گام به گام نصب K6 بر روی سیستم عامل‌های مختلف (ویندوز، مک، لینوکس) و پیکربندی ابزارهای مورد نیاز برای شروع کار.
  • اولین تست “Hello World”: اجرای یک تست ساده “Hello World” با K6 برای آشنایی اولیه با سینتکس و خروجی‌های K6. درک مفهوم کاربران مجازی (VUs) و تکرارها (iterations) و نحوه کنترل آن‌ها.
• نوشتن اسکریپت‌های تست پایه با جاوااسکریپت:
  • ساختار اسکریپت K6: تشریح جزئیات توابع اصلی در یک اسکریپت K6 شامل init (بارگذاری اسکریپت), setup (آماده‌سازی قبل از تست), default (که منطق اصلی تست را شامل می‌شود) و teardown (پاکسازی پس از تست).
  • ارسال درخواست‌های HTTP: نحوه ارسال انواع درخواست‌های HTTP (GET, POST, PUT, DELETE, PATCH) با استفاده از ماژول http K6. مدیریت هدرها، پارامترهای URL، کوکی‌ها و بدنه درخواست‌ها (JSON, FormData, File Uploads).
  • مدیریت آپشن‌ها (Options): کنترل دقیق رفتار تست با استفاده از آبجکت options؛ شامل تنظیم تعداد کاربران مجازی (VUs)، مدت زمان اجرای تست، و نرخ تکرار. یادگیری نحوه پیکربندی این آپشن‌ها برای سناریوهای مختلف.
  • مفهوم Load Profiles: ایجاد الگوهای مختلف بار برای شبیه‌سازی سناریوهای واقعی‌تر، مانند افزایش تدریجی بار (ramp-up)، حفظ بار ثابت برای مدت طولانی (constant load) یا کاهش تدریجی بار (ramp-down).
• مفاهیم پیشرفته در K6 برای تست‌های پیچیده:
  • سناریوها (Scenarios): تعریف چندین سناریوی مختلف در یک تست برای شبیه‌سازی کاربران با رفتارها و نقش‌های متفاوت، مانند یک سناریو برای کاربران مهمان و دیگری برای کاربران وارد شده.
  • بررسی‌ها (Checks): نحوه اعتبارسنجی پاسخ‌های سرور با استفاده از تابع check. بررسی کد وضعیت HTTP (مثال: اطمینان از HTTP 200 OK)، محتوای پاسخ، و سایر ویژگی‌ها برای اطمینان از عملکرد صحیح و عدم وجود خطاهای منطقی در برنامه.
  • آستانه‌ها (Thresholds): تعریف معیارهای عملکردی قابل قبول (Service Level Agreement – SLA) با استفاده از thresholds. به عنوان مثال، تعیین آستانه برای میانگین زمان پاسخ (Average Response Time) کمتر از 200 میلی‌ثانیه یا نرخ خطای مجاز (Error Rate) کمتر از 1%. در صورت عبور از این آستانه‌ها، تست با شکست مواجه می‌شود.
  • گروه‌ها (Groups): سازماندهی کد تست به گروه‌های منطقی برای بهبود خوانایی، ماژولار بودن و تحلیل متریک‌ها به صورت گروهی.
  • مدیریت خطاها و لاگ‌گیری: تکنیک‌های عیب‌یابی و ثبت خطاها در اسکریپت‌های K6 برای شناسایی سریع مشکلات.
• کار با داده‌ها و پارامترسازی در K6:
  • داده‌های تست خارجی: استفاده از داده‌های خارجی (مانند فایل‌های CSV یا JSON) برای پارامترسازی تست‌ها. شبیه‌سازی ورود کاربران مختلف، محصولات متنوع یا جستجوهای متفاوت برای پوشش سناریوهای گسترده.
  • تولید داده‌های داینامیک: استفاده از توابع کمکی جاوااسکریپت و ماژول‌های داخلی K6 برای تولید داده‌های منحصر به فرد در هر تکرار تست، مانند ایمیل‌های تصادفی، شناسه‌های یکتا، یا اطلاعات کاربری ساختگی.
  • مدیریت سشن‌ها و کوکی‌ها: نحوه حفظ وضعیت سشن بین درخواست‌ها و مدیریت کوکی‌ها در K6 برای شبیه‌سازی دقیق تعاملات کاربر در وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها.
• مانیتورینگ و گزارش‌گیری پیشرفته:
  • خروجی‌های K6: آشنایی با فرمت‌های مختلف خروجی K6 شامل کنسول، JSON، CSV و StatsD و نحوه استفاده از هر یک.
  • ادغام با InfluxDB و Grafana: راهنمای جامع برای راه‌اندازی و پیکربندی InfluxDB (پایگاه داده سری‌های زمانی) و Grafana (پلتفرم بصری‌سازی داده‌ها) برای ذخیره و نمایش بصری نتایج تست K6. ساخت داشبوردهای سفارشی و قدرتمند برای تحلیل عملکرد در زمان واقعی و پس از تست.
  • ادغام با ابزارهای APM: اشاره به امکان ادغام K6 با ابزارهای مانیتورینگ عملکرد برنامه (APM) مانند Prometheus، Datadog یا New Relic برای دید جامع‌تر از سیستم و همبستگی داده‌های تست با عملکرد زیرساخت.
  • تحلیل نتایج: چگونگی تفسیر متریک‌های K6 و داشبوردهای Grafana برای شناسایی گلوگاه‌های عملکردی، مشکلات مقیاس‌پذیری و نواقص احتمالی سیستم.
• ادغام K6 در فرآیند CI/CD:
  • اتوماسیون تست عملکرد: اهمیت اجرای تست‌های عملکردی به صورت خودکار در هر مرحله از چرخه توسعه نرم‌افزار (DevOps) برای اطمینان از عدم افت عملکرد با هر تغییر کد.
  • پیاده‌سازی در CI/CD: راهنمای عملی برای ادغام اسکریپت‌های K6 در محبوب‌ترین پلتفرم‌های CI/CD مانند GitLab CI/CD, Jenkins, GitHub Actions, CircleCI و Azure DevOps.
  • تعریف Pipelineها: نحوه ایجاد خطوط لوله (pipelines) برای اجرای خودکار تست‌ها پس از هر commit کد و دریافت بازخورد سریع در مورد تغییرات عملکرد.
  • گزارش‌دهی خودکار: تنظیمات لازم برای ارسال نتایج تست به تیم‌ها یا سیستم‌های گزارش‌دهی خودکار از طریق ایمیل، Slack یا سایر ابزارهای ارتباطی.
• بهینه‌سازی و بهترین شیوه‌ها در تست عملکرد:
  • بهینه‌سازی اسکریپت‌ها: نکاتی برای نوشتن اسکریپت‌های K6 کارآمدتر، قابل نگهداری‌تر و با قابلیت استفاده مجدد.
  • شناسایی گلوگاه‌ها: استراتژی‌ها و ابزارهای لازم برای شناسایی رایج‌ترین گلوگاه‌های عملکردی در برنامه‌ها و زیرساخت‌ها (مانند مشکلات پایگاه داده، کندی APIها، مصرف بالای منابع CPU/RAM/Network).
  • ملاحظات امنیتی: نکات مربوط به امنیت در هنگام اجرای تست‌های بار بر روی سیستم‌های تولید و جلوگیری از هرگونه آسیب احتمالی.
  • مقیاس‌بندی تست‌ها: چگونگی اجرای تست‌ها با حجم کاربران بسیار بالا (مانند میلیون‌ها کاربر) با استفاده از K6 Cloud یا سایر روش‌های توزیع شده برای رسیدن به بارهای عظیم.
  • تست‌های تکراری و بازگشتی: اهمیت اجرای منظم و مداوم تست‌های عملکردی برای رصد تغییرات و جلوگیری از افت عملکرد در طول زمان.

این دوره با ارائه ترکیبی قوی از تئوری بنیادین و عمل کاربردی، شما را به یک متخصص تست عملکرد با K6 تبدیل می‌کند که قادر است چالش‌های پیچیده عملکردی را در محیط‌های واقعی حل کند.