این دوره به دقت طراحی شده تا شما را از مفاهیم پایه‌ای خط فرمان به سطوح پیشرفته‌تر هدایت کند و به شما کمک کند تا در هر دو سیستم‌عامل لینوکس و ویندوز به صورت کارآمد کار کنید. در پایان این دوره، شما قادر خواهید بود:

• مفاهیم اساسی و فلسفه وجودی خط فرمان را درک کرده و تفاوت‌های بنیادین بین ترمینال لینوکس (Bash) و ویندوز پاورشل را شناسایی کنید. این درک پایه برای کار موثر با هر دو محیط ضروری است.
• در هر دو محیط، عملیات ناوبری پایه مانند تغییر دایرکتوری (cd)، مشاهده محتویات (ls در لینوکس و dir در ویندوز)، و یافتن مسیر فعلی (pwd در لینوکس و Get-Location در ویندوز) را به طور موثر انجام دهید.
• فایل‌ها و دایرکتوری‌ها را مدیریت کنید: از ساخت، کپی، انتقال و حذف فایل‌ها و پوشه‌ها با دستوراتی مانند mkdir، cp/copy، mv/move، و rm/del در هر دو سیستم‌عامل مسلط شوید. شما یاد می‌گیرید چگونه فایل‌ها و دایرکتوری‌ها را با دقت و سرعت بالا مدیریت کنید.
• با استفاده از ابزارهای قدرتمند خط فرمان، متون و محتوای فایل‌ها را جستجو، فیلتر و پردازش کنید. دستوراتی مانند grep در لینوکس و findstr یا Select-String در ویندوز برای این منظور آموزش داده می‌شوند.
• فرآیندها و سرویس‌ها را مدیریت کنید: نحوه مشاهده فرآیندهای در حال اجرا (ps/top در لینوکس و Get-Process در ویندوز) و همچنین خاتمه دادن به آن‌ها را بیاموزید. این مهارت برای عیب‌یابی و بهینه‌سازی سیستم حیاتی است.
• مدیریت کاربران و مجوزهای دسترسی را در هر دو محیط درک کنید. این شامل مفاهیم chmod و chown در لینوکس و سیستم مجوزهای NTFS در ویندوز (مانند icacls) می‌شود تا امنیت سیستم خود را تضمین کنید.
• با دستورات اساسی شبکه‌بندی مانند ping، ip a/ifconfig، tracert/tracert و netstat برای عیب‌یابی و پیکربندی شبکه آشنا شوید.
• مفاهیم اسکریپت‌نویسی پایه را در Bash و PowerShell فرا بگیرید، شامل تعریف متغیرها، ساختارهای کنترلی (مانند حلقه‌ها و شرط‌ها) و نحوه نوشتن اسکریپت‌های ساده برای اتوماسیون وظایف.
• وظایف تکراری را اتوماسیون کنید و بهره‌وری خود را در محیط‌های سرور و توسعه افزایش دهید و زمان خود را برای کارهای مهم‌تر آزاد کنید.

این دوره نه تنها به شما دانش فنی می‌دهد، بلکه مهارت‌هایی را در شما پرورش می‌دهد که در بازار کار امروز بسیار ارزشمند هستند. برخی از مزایای کلیدی عبارتند از:

• افزایش بهره‌وری و کارایی: با تسلط بر خط فرمان، می‌توانید وظایف را بسیار سریع‌تر و دقیق‌تر از رابط‌های کاربری گرافیکی (GUI) انجام دهید، به خصوص در محیط‌های سرور و اتوماسیون که سرعت حرف اول را می‌زند.
• تقویت مهارت‌های حل مسئله: کار با خط فرمان به شما کمک می‌کند تا درک عمیق‌تری از نحوه کار سیستم‌عامل‌ها پیدا کرده و مشکلات را به طور موثرتری تشخیص و رفع کنید. این مهارت در هر جایگاه شغلی، ارزشمند است.
• گسترش فرصت‌های شغلی: دانش خط فرمان یک مهارت پایه برای بسیاری از نقش‌های فناوری اطلاعات از جمله مدیر سیستم، مهندس DevOps، متخصص امنیت، و حتی توسعه‌دهندگان بک‌اند است. تسلط همزمان بر هر دو محیط، شما را به یک کاندیدای برجسته و مطلوب در بازار کار تبدیل می‌کند.
• درک عمیق‌تر از سیستم‌عامل‌ها: یادگیری دستورات به شما دیدی جامع‌تر نسبت به نحوه مدیریت منابع، فرآیندها و فایل‌ها در لینوکس و ویندوز می‌دهد، که برای عیب‌یابی پیشرفته و بهینه‌سازی سیستم بسیار مفید است.
• توانایی اتوماسیون وظایف: با اسکریپت‌نویسی، می‌توانید وظایف تکراری و زمان‌بر را خودکار کرده و زمان خود را برای کارهای مهم‌تر و خلاقانه‌تر آزاد کنید، که بهره‌وری تیم و سازمان را به شدت افزایش می‌دهد.
• انعطاف‌پذیری کراس‌پلتفرم: با یادگیری همزمان، ذهن شما برای کار در محیط‌های ترکیبی و انتقال دانش بین سیستم‌عامل‌ها آماده می‌شود. این توانایی برای شرکت‌هایی که از هر دو پلتفرم استفاده می‌کنند، بسیار جذاب است و شما را به یک نیروی کار منعطف و همه‌کاره تبدیل می‌کند.

این دوره با در نظر گرفتن افراد مبتدی تا متوسط طراحی شده است. برای بهره‌برداری حداکثری از محتوای دوره، تنها به چند پیش‌نیاز ساده نیاز دارید:

• آشنایی اولیه با کامپیوتر: توانایی استفاده از کامپیوتر، نصب نرم‌افزار، و کار با فایل‌ها و پوشه‌ها در محیط‌های گرافیکی.
• آشنایی کلی با سیستم‌عامل ویندوز: درک مفاهیم پایه‌ای ویندوز و نحوه کار با آن.
• آشنایی کلی با سیستم‌عامل لینوکس (اختیاری اما توصیه می‌شود): حتی اگر قبلاً با لینوکس کار نکرده‌اید، دوره از پایه شروع می‌کند. اما داشتن یک درک اولیه از نحوه کار لینوکس می‌تواند به شما کمک کند سریع‌تر پیشرفت کنید. می‌توانید از یک ماشین مجازی (VM) برای نصب توزیعی مانند اوبونتو استفاده کنید.
• اشتیاق به یادگیری و تمرین: مهم‌ترین پیش‌نیاز، تمایل به یادگیری و تمرین مداوم است. خط فرمان مهارتی است که با تمرین و تکرار به دست می‌آید و بدون علاقه واقعی، پیشرفت کند خواهد بود.
• دسترسی به یک کامپیوتر: با قابلیت نصب ماشین مجازی یا محیط دوال بوت برای تمرین روی هر دو سیستم‌عامل و اجرای دستورات آموزش داده شده.

این دوره به صورت ساختاریافته و منطقی تقسیم‌بندی شده است تا یادگیری را برای شما آسان‌تر کند. در ادامه، برخی از سرفصل‌های اصلی را مشاهده می‌کنید:

• مقدمه‌ای بر خط فرمان (CLI):
  • معرفی اهمیت و کاربردهای خط فرمان در دنیای مدرن فناوری اطلاعات و جایگاه آن در مدیریت سیستم‌ها و اتوماسیون.
  • آشنایی با محیط‌های ترمینال لینوکس (Bash/Zsh) و ویندوز پاورشل (PowerShell) و نحوه دسترسی و کار با آن‌ها.
  • بررسی تفاوت‌ها و شباهت‌های عملکردی بین این دو محیط قدرتمند، و درک رویکردهای متفاوت آن‌ها در انجام وظایف مشابه.
• ناوبری و مدیریت فایل‌ها و دایرکتوری‌ها:
  • cd (Change Directory): جابجایی کارآمد بین دایرکتوری‌ها با استفاده از مسیرهای مطلق و نسبی در هر دو سیستم‌عامل. (مثال: cd /var/log در لینوکس و cd C:Windows در ویندوز)
  • ls در لینوکس و dir در ویندوز: مشاهده محتویات دایرکتوری‌ها با جزئیات مختلف از جمله فایل‌های مخفی و مجوزها، و استفاده از گزینه‌های پیشرفته. (مثال: ls -lah برای لیست با جزئیات و حجم قابل خواندن در لینوکس، و dir /w برای لیست فشرده در ویندوز)
  • pwd در لینوکس و Get-Location در ویندوز: نمایش مسیر کامل دایرکتوری فعلی که در آن قرار دارید، کاربردی برای ناوبری و اسکریپت‌نویسی.
  • mkdir/md: ایجاد دایرکتوری‌های جدید به صورت تکی یا تو در تو، با امکان ایجاد شاخه‌های والد در صورت نیاز. (مثال: mkdir -p project/src/main در لینوکس و md C:NewAppDataTemp در ویندوز)
  • rmdir/rd (ویندوز) و rm -r (لینوکس): حذف دایرکتوری‌ها (خالی و غیرخالی) با ملاحظات ایمنی، و درک خطرات حذف فایل‌ها و پوشه‌ها. (مثال: rm -rf /tmp/old در لینوکس و rd /s /q C:Temp در ویندوز)
  • cp/copy: کپی کردن فایل‌ها و دایرکتوری‌ها به مقاصد مختلف، با گزینه‌هایی برای حفظ مجوزها یا کپی بازگشتی. (مثال: cp source.txt dest.txt در لینوکس و copy C:file.txt D:backup در ویندوز)
  • mv/move: انتقال یا تغییر نام فایل‌ها و دایرکتوری‌ها، بسیار مفید برای سازماندهی فایل‌ها و تغییر ساختار پروژه‌ها. (مثال: mv oldname.txt newname.txt در لینوکس و move C:test.log C:logs در ویندوز)
  • rm/del: حذف فایل‌ها از سیستم به صورت دائمی یا با درخواست تایید، و درک تفاوت‌های آن‌ها. (مثال: rm unwanted.log در لینوکس و del /f C:error.txt در ویندوز)
• جستجو، فیلتر و پردازش متن:
  • cat/type و less/more: نمایش و مرور محتوای فایل‌های متنی بزرگ و کوچک به صورت صفحه‌بندی شده یا کامل.
  • grep در لینوکس و findstr/Select-String در ویندوز: جستجوی قدرتمند الگوهای متنی (Regex) در فایل‌ها و خروجی دستورات برای یافتن اطلاعات خاص. (مثال: grep "error" log.txt در لینوکس و Get-Content file.log | Select-String "warning" در ویندوز)
  • Redirectors (>, >>) و Pipes (|): هدایت و ترکیب خروجی دستورات برای ایجاد عملیات پیچیده‌تر و اتوماسیون، مانند ذخیره خروجی در فایل یا فیلتر کردن آن.
• مدیریت فرآیندها و سرویس‌ها:
  • ps/top در لینوکس و Get-Process در ویندوز: مشاهده و نظارت بر فرآیندهای در حال اجرا، مصرف منابع (CPU، RAM) و اطلاعات مربوط به آن‌ها.
  • kill/Stop-Process: نحوه خاتمه دادن به فرآیندهای ناخواسته یا متوقف شده، با استفاده از شناسه‌های فرآیند (PID).
  • مدیریت سرویس‌ها: کنترل سرویس‌های سیستمی (شروع، توقف، راه‌اندازی مجدد) با systemctl در لینوکس و Get-Service/Start-Service در ویندوز.
• مدیریت کاربران و مجوزهای دسترسی:
  • مدیریت کاربران و گروه‌ها: ایجاد، اصلاح و حذف کاربران و گروه‌ها، و اضافه کردن کاربران به گروه‌ها در هر دو سیستم‌عامل.
  • مجوزهای فایل و دایرکتوری: درک و اعمال مجوزهای دسترسی (مانند chmod و chown در لینوکس و icacls و Get-Acl در ویندوز) برای امنیت و کنترل دسترسی به منابع.
• دستورات شبکه‌بندی:
  • ping و tracert/traceroute: ابزارهای اساسی برای تست اتصال و ردیابی مسیر در شبکه، و تشخیص مشکلات ارتباطی.
  • ip a/ifconfig در لینوکس و ipconfig در ویندوز: مشاهده و پیکربندی تنظیمات آدرس‌دهی شبکه (IP، Subnet Mask، Gateway) و کارت‌های شبکه.
  • netstat: بررسی اتصالات شبکه فعال، پورت‌های باز، و وضعیت گوش دادن برنامه‌ها.
• مقدمه‌ای بر اسکریپت‌نویسی:
  • مفاهیم پایه اسکریپت‌نویسی در Bash و PowerShell، و تفاوت‌های سینتکسی آن‌ها.
  • تعریف و استفاده از متغیرها و آرایه‌ها برای ذخیره و دستکاری داده‌ها در اسکریپت‌ها.
  • ساختارهای کنترلی: دستورات شرطی (if/else) و حلقه‌ها (for/while) برای پیاده‌سازی منطق در اسکریپت‌ها.
  • نوشتن اسکریپت‌های کاربردی برای اتوماسیون وظایف روزمره و افزایش بهره‌وری.
• ابزارهای پیشرفته و اتوماسیون:
  • برنامه‌ریزی وظایف خودکار: استفاده از cron در لینوکس و Task Scheduler در ویندوز برای اجرای اسکریپت‌ها در زمان‌های مشخص.
  • اتصال و مدیریت سیستم‌های راه دور: SSH برای لینوکس و Remote Desktop/WinRM برای ویندوز جهت مدیریت سرورها از راه دور.
  • معرفی اجمالی پکیج منیجرها: apt/dnf/yum در لینوکس و Chocolatey/winget در ویندوز برای نصب، به‌روزرسانی و حذف نرم‌افزارها به صورت خط فرمان.